در شرایطی که جنگ ایران و آمریکا از سطح تقابل مستقیم نظامی فراتر رفته و به بحران گسترده کشتیرانی، انرژی و امنیت منطقهای تبدیل شده است، رایزنیهای فشرده تهران با شیخنشینهای خلیجفارس اهمیت ویژهای پیدا کرده است. تماسهای عباس عراقچی با مقامهای عربستان و پاکستان، سفرهای پیشین وزرای خارجه عمان و قطر به تهران و اکنون برنامه احتمالی برگزاری نشست ایران و وزیران خارجه کشورهای شورای همکاری در صلاله را باید در چارچوب شکلگیری یک مسیر موازی دیپلماتیک برای مدیریت بحران ارزیابی کرد. گزارشهای جدید نیز از تلاش ایران و کشورهای خلیجفارس برای رسیدن به ترتیبات موقت جهت مدیریت تردد دریایی در تنگه هرمز حکایت دارد.
اهمیت صلاله در این میان صرفا به یک نشست سیاسی محدود نیست. مساله اصلی، تبدیل تنگه هرمز از یک نقطه تقابل نظامی به موضوعی برای همکاری کشورهای ساحلی است. ایران و عمان پیشتر در بیانیه مشترک خود بر ایجاد یک کریدور موقت کشتیرانی، مینزدایی مشترک و حرکت به سمت سازوکار دائمی مدیریت تردد و تبادل اطلاعات توافق کردند. در همان بیانیه بر ضرورت گفتوگو با سایر کشورهای ساحلی خلیج فارس نیز تاکید شد. از این منظر، نشست صلاله میتواند مرحله دوم همین روند باشد: خروج موضوع هرمز از قالب ایران در برابر آمریکا و تبدیل آن به یک مساله منطقهای میان کشورهای ساحلی. این تغییر قاب سیاسی برای تهران اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر عربستان، قطر، کویت، امارات، بحرین و عمان در یک سازوکار منطقهای درباره امنیت کشتیرانی مشارکت کنند، امکان شکلگیری ترتیباتی برای عبور امن کشتیها، کاهش ریسک برخورد نظامی و بازگرداندن تدریجی جریان تجارت افزایش مییابد.
در واقع، بازگشایی هرمز فقط مساله صادرات نفت ایران نیست. بستهشدن یا ناامنشدن این آبراه، اقتصاد همه کشورهای خلیج فارس را تحت فشار قرار میدهد و همزمان بازار جهانی انرژی را بیثبات میکند. طی روزهای اخیر، حملات دریایی … …
