از کانی‌زایی تا برنامه جامع توسعه

در پی چند نوبت بازدید میدانی از معادن سرب و روی مهدی‌آباد یزد و انگوران زنجان و برخی معادن اسفراین، آنچه برای من برجسته بود، گستردگی کانی‌زایی سرب و روی در اسفراین است. ظرفیتی که می‌تواند شایسته بررسی و برنامه‌ریزی جدی‌تری در سطح استان و کشور باشد. امروز مساله اصلی استان خراسان شمالی صرفا شناسایی یک معدن جدید نیست؛ مساله این است که آیا برای شناسایی، ارزیابی، استخراج و فرآوری مجموعه ظرفیت‌های سرب و روی، یک برنامه جامع و بلندمدت وجود دارد یا همچنان با پروژه‌های پراکنده و تصمیم‌های موردی پیش خواهیم رفت؟ نشانه‌ای از یک پتانسیل بزرگ‌تر

آلبلاغ طی سال‌های گذشته به یکی از شناخته‌شده‌ترین معادن استان تبدیل شده است. این معدن علاوه بر ارزش اقتصادی، به دلیل برداشت‌های غیرمجاز، حوادث و دشواری‌های حفاظت از محدوده نیز بارها مورد توجه قرار گرفته است. اما درباره مجموع ذخایر سرب و روی اسفراین، تصویر جامع، به‌روز و قابل اتکایی در منابع عمومی وجود ندارد. درباره آلبلاغ نیز اعداد مختلفی در سال‌های گذشته مطرح شده، اما نمی‌توان آنها را به‌عنوان ذخیره قطعی کل منطقه یا مبنای قطعی برنامه‌ریزی بلندمدت استان تلقی کرد. بنابراین پرسش اصلی فقط این نیست که آلبلاغ چقدر ذخیره دارد؛ بلکه باید پرسید کل پتانسیل سرب و روی اسفراین و مناطق پیرامونی چقدر است و چه میزان از آن با اکتشاف استاندارد به ذخیره اقتصادی تبدیل شده است؟

در منابع تخصصی، علاوه بر آلبلاغ، از محدوده‌هایی مانند سست، گراتی، آب‌بخش و چند محدوده دیگر نام برده شده است. همچنین به معادن دارای پروانه در محدوده‌های سنخواست و امین‌آباد اسفراین اشاره شده است. آلبلاغ نیز مسیر متفاوتی داشته و اکتشاف و توسعه آن با نقش مستقیم ایمیدرو دنبال شده است. در عین حال، تعداد دقیق و به‌روز محدوده‌ها و معادن سرب و روی فعال و غیرفعال و تفکیک‌شده بر اساس مالکیت دولتی و خصوصی، در منابع عمومی به‌صورت شفاف منتشر نشده است. همین خلأ اطلاعاتی، خود یک مساله مهم در حکمرانی معدنی استان است. برای توسعه یک صنعت پایدار، چه چیزهایی باید مشخص شود؟ …