تبعیض قیمتی؛ شکل دیگری از رقابت در بازار | قیمت‌گذاری خلاقانه می‌تواند بدون نیاز به فناوری بهتر، معامله‌ای مطلوب‌تر برای مشتریان رقم بزند

فرض کنید بنگاهی دارید که سود اقتصادی آن صفر است. این بنگاه تمام هزینه‌های خود را پوشش می‌دهد؛ از جمله بازدهی لازم برای جذب سرمایه‌گذاران و سایر هزینه‌ها، اما چیزی بیش از آن به دست نمی‌آورد. آیا این وضعیت، نقطه پایانی رقابت است؟ آیا رقابت دیگر هیچ کاری برای انجام دادن ندارد؟

البته که نه. اگر بنگاه دیگری وارد بازار شود که هزینه‌های پایین‌تری دارد، ورود آن می‌تواند قیمت را کاهش دهد. این همواره یک احتمال است و در بازارهای واقعی نیز اهمیت زیادی دارد. اما آیا در چارچوب برداشت سنتی‌تری که بر اساس آن «ورود بنگاه‌های جدید زمان می‌برد، اما سرانجام سودها را از میان می‌برد»، راه دیگری برای رقابت وجود ندارد؟

یک راه دیگر نیز برای رقابت وجود دارد. فرض کنید بنگاهی وارد بازار شود که از نظر فناوری برتری ندارد و هزینه‌های تولیدش نیز پایین‌تر نیست.

بااین‌حال، همچنان فضایی برای رقابت از طریق قیمت‌گذاری وجود دارد. منظورم قیمت‌گذاری است، نه رقابت قیمتی به معنای متعارف آن؛ یعنی تعیین قیمت پایین‌تر.

بنگاه رقیب می‌تواند وارد بازار شود و ساختار قیمت‌گذاری را تغییر دهد. برای مثال، می‌تواند مبلغی را در ابتدای قرارداد دریافت کند، بسته‌ای ترکیبی از کالاها و خدمات ارائه دهد یا از مشتریان مختلف، مبالغ متفاوتی مطالبه کند. این احتمال آخر ما را به موضوع «تبعیض قیمتی» (Price Discrimination) می‌رساند؛ پدیده‌ای که معمولا آن را راهی برای استخراج حداکثر مبلغ ممکن از مشتریان توسط فروشندگان توصیف می‌کنند. به نظر می‌رسد کمیسیون تجارت فدرال آمریکا (FTC) نیز چنین برداشتی دارد؛ این نهاد اخیرا از ۹ شرکت خواسته است گزارش دهند که آیا از مشتریان مختلف قیمت‌های متفاوتی دریافت می‌کنند یا خیر. نگرانی FTC این است که از داده‌ها برای «برآورد بالاترین قیمتی که می‌توان از هر مصرف‌کننده مطالبه کرد» استفاده شود.

اما تبعیض قیمتی می‌تواند راهی برای ارائه پیشنهادی بهتر از سوی یک رقیب و جذب مشتریان نیز باشد. برای درک این موضوع، باید بحث را با مساله تامین هزینه‌های ثابت آغاز کنیم.

برایان آلبرشت هزینه‌های ثابت، قیمت‌گذاری بر مبنای هزینه نهایی را مختل می‌کنند …