چرا هیچ جنگی در تاریخ، «زبان فارسی» را از ایران نگرفت؟

خبرگزاری مهر - مجله مهر؛ رویا سادات هاشمی: گاهی یک کشور را با مرزهایش می‌شناسیم؛ با کوه‌ها و رودها و شهرهایی که روی نقشه جا خوش کرده‌اند. اما یک سرزمین فقط آن چیزی نیست که روی نقشه دیده می‌شود. بخشی از هویت یک کشور را می‌شود در کلمه‌هایی پیدا کرد که مردمش قرن‌ها گفته‌اند، در شعرهایی که نسل به نسل خوانده‌اند و در کتاب‌هایی که هنوز می‌شود از روی همان خط قدیمی ورق زد. برای همین ایران هم فقط آن گربه نشسته در کتابهای جغرافیا نیست، این سرزمین طی تاریخ بارها تا مرز دگرگونی پیش رفته است؛ حکومت‌هایی که سقوط کرده‌اند، سپاه‌هایی از شرق و غرب آمده‌اند، شهرهایش ویران شده‌اند، کتابخانه‌هایش سوخته‌اند و حتی دوره‌هایی بوده که زبان دیگری زبان حکومت و دانش شده است. اما در میان همه این تغییرها، فارسی راه خودش را پیدا کرده و مانده است؛ نه بی‌تغییر، نه جدا از زبان‌ها و فرهنگ‌های دیگر، بلکه با پذیرفتن بخشی از آنها و حفظ ریشه‌های خودش. به مناسبت ۲۷ شهریور که روز شعر و ادب فارسی نامگذاری شده به بخشی از تندبادهای تاریخی ایران نگاه انداختیم، طوفان‌هایی که به جان این آب و خاک افتاد اما از پس ریشه‌کن کردن زبان فارسی برنیامد. درختی که می‌شود حالا آن را شناسنامه هویت ایران و ایرانی در تاریخ جهان دانست.

حمله اعراب؛ وقتی اسلام ماند، اما فارسی هم ماند

با سقوط ساسانیان در قرن هفتم میلادی، ایران وارد یکی از بزرگ‌ترین پیچ‌های تاریخی‌اش شد. سپاه اعراب به بهانه گسترش اسلام حکومت ساسانی را شکست داد و در چند دهه بخش بزرگی از ایران زیر حاکمیت خود قرار گرفت. این اتفاق فقط یک تغییر سیاسی نبود؛ دین تازه‌ای هم به جامعه ایرانی وارد شد و به‌تدریج بخش بزرگی از مردم ایران مسلمان شدند. اما این پیچ بزرگ تاریخی یک پرانتز بزرگ هم داشت؛ آن هم اینکه باید میان اسلام واقعی و رفتار فاتحان عرب تفاوت گذاشت. مسلمان بودن سپاه فاتح، به این معنا نبود که هر رفتار و سیاستی که از سوی حاکمان عرب انجام می‌شد، عیناً با اصل و حقیقت اسلام یکی باشد. حتی در روایت‌های تاریخی جنگ‌های فتح ایران، که شیوه‌اش مورد قبول امیرالمومنین علیه‌السلام نبود باعث شد تا حضرت علی و حسنین علیهم السلام در این لشکرکشی‌ها حضور نداشته باشند واین فتح در دوره خلفای اول اتفاق بیفتد. …