دیپلماسی ایرانی: نیروهای حافظ صلح سازمان ملل متحد با مأموریتی روشن اعزام میشوند: کمک به حفظ صلح و امنیت، حمایت از غیرنظامیان و فراهم کردن زمینه بازگشت ثبات به جوامعی که از جنگ و منازعه آسیب دیدهاند. با این حال، واقعیتی تلخ وجود دارد که نمیتوان از کنار آن گذشت؛ گاه بخشی از همین نیروها مرتکب تخلف و حتی جرایمی میشوند که مستقیماً اعتبار مأموریت سازمان ملل و اعتماد جامعه میزبان را هدف قرار میدهد. سازمان ملل نیز وجود موارد سوءرفتار، از جمله استثمار و سوءاستفاده جنسی، را تأیید کرده و برای آن سیاست «عدم تحمل» در پیش گرفته است.
علل این پدیده را باید چندلایه دید. نخست، قرار گرفتن افراد در محیطهای بحرانی و کمنظارت است. نیروهای حافظ صلح در مناطقی حضور مییابند که معمولاً با فقر، فروپاشی نهادهای انتظامی، خشونت و ضعف حاکمیت قانون مواجهاند. چنین محیطی، در صورت ضعف کنترل فرماندهی، میتواند فرصت ارتکاب جرم را افزایش دهد. دوم، اختلاف فرهنگی و اجتماعی میان نیروهای اعزامی و جامعه میزبان است. ناآشنایی با هنجارهای محلی، زبان، حساسیتهای اجتماعی و مناسبات فرهنگی میتواند زمینه سوءتفاهم یا رفتارهای نامتناسب را ایجاد کند.
خود سازمان ملل نیز آموزش درباره فرهنگ و هنجارهای محلی را از عناصر پیشگیری میداند. عامل دیگر، احساس مصونیت ناشی از موقعیت و ساختار حقوقی مأموریت است. در مورد نیروهای نظامی، مسئولیت تحقیق و اقدامات انضباطی عمدتاً بر عهده دولت اعزامکننده قرار دارد و همین تقسیم مسئولیت میتواند در برخی موارد، پاسخگویی فوری و مؤثر را دشوار کند. همچنین ضعف گزارشدهی، ترس قربانیان از پیامدهای شکایت، فشارهای سازمانی و نگرانی از لطمه خوردن اعتبار یک کشور اعزامکننده، از عواملی هستند که ممکن است ارتکاب یا پنهان ماندن تخلف را تسهیل کنند. برای کاهش این آسیب، نخست باید غربالگری روانشناختی و روانپزشکی پیش از اعزام جدی گرفته شود. البته این غربالگری نباید به معنای برچسبزنی یا حذف افراد صرفاً به دلیل یک ویژگی روانی باشد؛ بلکه … …
