در همین دوره، متوسط هزینه سالانه انرژی خانگی از حدود ۷۷۰ هزار تومان به نزدیک ۲ میلیون و ۲۲۴ هزار تومان و هزینه سوخت خودرو از حدود ۶۰۴ هزار تومان به ۲ میلیون و ۴۳۱ هزار تومان افزایش یافته است. با این حال سهم انرژی خانگی از کل مخارج خانوار از ۳.۴۷ درصد به ۱.۰۳ درصد و سهم سوخت خودرو از ۲.۰۴ درصد به حدود ۰.۹۲ درصد کاهش یافته است. سهم کل انرژی نیز از ۵.۵۱ درصد به ۱.۹۵ درصد رسیده است.
این ارقام نشان میدهد خانوارها بهطور اسمی پول بیشتری برای انرژی پرداخت کردهاند، اما سایر هزینههای زندگی با سرعت بیشتری افزایش یافتهاند. به بیان دیگر، انرژی در مقایسه با سایر کالاها و خدمات ارزانتر شده است. متوسط هزینه سالانه بنزین نیز از حدود ۵۲۰ هزار تومان در سال ۱۳۹۵ به حدود یک میلیون و ۸۷۶ هزار تومان در ۱۴۰۳ رسیده، اما رشد سالانه آن حدود ۱۷.۴ درصد بوده است؛ کمتر از رشد بخش مهمی از مخارج خانوار.
این الگو نتیجه چرخهای است که سالها در سیاستگذاری بنزین تکرار شده است: تثبیت طولانی قیمت، افزایش تورم، کاهش قیمت حقیقی سوخت، افزایش فاصله قیمت داخلی با هزینه تأمین و سپس جهش مقطعی قیمت. در نتیجه، به جای شکلگیری یک نظام پایدار قیمتگذاری، اصلاح قیمت همواره به تعویق افتاده و در مقاطع بحرانی به شکل جهشی بازگشته است. یارانهای که بیشتر به مصرفکننده بیشتر میرسد
یکی از مهمترین یافتههای پژوهش سازمان برنامه به توزیع یارانه بنزین مربوط است. در سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ بهطور متوسط فقط حدود ۶۰ درصد خانوارهای شهری مخارج مستقیم بنزین داشتهاند و حدود ۴۰ درصد هیچ هزینه مستقیم بنزین ثبت نکردهاند. سهم خانوارهای دارای مخارج بنزین نیز از حدود ۵۶.۹ درصد در سال ۱۳۹۵ به ۶۱.۱ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است. …
