بازار
داده‌های سازمان زمین‌شناسی و نقشه‌برداری کشور نشان می‌دهد که دشت‌های استان کرمان نه تنها در صدر مناطق درگیر با این پدیده در ایران قرار دارند، بلکه نرخ نشست در برخی نقاط آن به ارقامی رسیده که در مقیاس جهانی بی‌سابقه یا بسیار نادر است.
این فرونشست که به‌درستی «زلزله خاموش» خوانده می‌شود، آرام اما پیوسته در حال تغییر شکل دادن به جغرافیای زیستی و اقتصادی استان است.
تخلیه سفره‌های زیرزمینی
عامل اصلی این وضعیت، برداشت بی‌رویه و طولانی‌مدت از منابع آب زیرزمینی است و سال‌ها خشکسالی و الگوی کشت نادرست، به حفر هزاران چاه عمیق و نیمه‌عمیق انجامیده و سفره‌های آب زیرزمینی را به شدت تخلیه کرده است.
وقتی آب از منافذ خاک و لایه‌های زیرین خارج می‌شود، این فضاهای خالی فرو می‌ریزند و لایه‌های خاک و سنگ به هم فشرده می‌شوند؛ فرآیندی که به نشست سطح زمین منجر می‌گردد و برخلاف تصور عمومی، برگشت‌پذیر نیست.
تغییر اقلیم، کاهش بارندگی و نبود مدیریت کارآمد منابع آب نیز این شرایط را بحرانی‌تر کرده است.
از دشت بهرمان تا شهرستان های جنوبی کرمان
شدت و گستردگی فرونشست در کرمان به گونه‌ای است که این استان را به یکی از بحرانی‌ترین مناطق کشور تبدیل کرده است.
دشت بهرمان در کرمان با نرخ نشست سالانه ۳۱ سانتی‌متربه عنوان یکی از کانون ها فرو نشست شناخته می‌شود.
در دشت‌های رفسنجان، انار، زرند و سیرجان نیز نرخ فرونشست به ۳۰ تا ۴۰ سانتی‌متر در سال می‌رسد که در مقایسه با استاندارد جهانی (حدود ۳ سانتی‌متر)، رقمی هشداردهنده است.
تصویر بحران در جنوب استان کرمان پیچیده‌تر است و در این منطقه، فرونشست با پدیده فرسایش خندقی ترکیب شده و شکاف‌های عمیق و طولی را در زمین ایجاد کرده است.
افت سالانه سطح آب‌های زیرزمینی در جنوب کرمان، این منطقه را با تهدیدی همزمان برای زیرساخت‌ها و کشاورزی روبه‌رو کرده است.
چند روستا در حوزه جنوبی به طور مستقیم با این پدیده درگیر شده‌اند و شکاف‌های زمین تا نزدیکی محدوده‌های مسکونی و باغ‌ها پیشروی کرده‌اند.
پیامدهای چندلایه بر زندگی و زیرساخت …
