[محمدرضا نادری گیسور] دولت ابربحران‌ها

اگر از سیدمحمد خاتمی رییس دولت اصلاحات جمله مشهوری در تاریخ باقی مانده که گفته بود: «هر ۹ روز یک بحران برای دولت من درست می‌شود»، و همین جمله پایه تحلیل و ارزیابی از عملکرد دولت‌های پس از او قرار گرفت، شرایط دولت پزشکیان کاملاً دیگرگونه است. پس از آن توصیف مشهور خاتمی از دولت خویش، برخی تحلیلگران در توصیف دولت محمود احمدی نژاد گفته‌اند که او هر روز گرفتار یک بحران بود و عده‌ای از مدافعان دولت حسن روحانی نیز اشاره کرده‌اند که دولت روحانی هر ۹ ساعت یک بحران داشت. اگر این توصیفات را در باره دولت‌های پیش از پزشکیان بپذیریم، با شرایطی که دولت او در این مدت داشته است، باید آن را «دولت ابربحران‌ها» توصیف کنیم. 

اگر خاتمی هر ۹ روز، احمدی نژاد هر روز و روحانی هر ۹ ساعت در دوران ریاست جمهوری خود با یک بحران مواجه بودند، اما این بحران‌ها هیچگاه از نظر مقیاس، شدت، بزرگی، عمق و وسعت به گرد پای بحران‌های متعددی که دولت پزشکیان در این مدت از سر گذرانده، نمی‌رسیده است.

بحران‌های آن دولت‌ها، از نظر مقیاس، همگی بحران‌های داخلی، از نظر جنس، اغلب سیاسی، از نظر شدت، تا حد زیادی کم عمق و محدود و از نظر وسعت، اغلب در محدوده داخل ایران بود. اما، آیا بحران های دولت پزشکیان نیز همینطور بوده است؟!

برای پاسخ، کافی است خیلی کوتاه این بحران‌ها را مرور کنیم: 

۱. پزشکیان هنوز مراسم تحلیف خود را در مجلس تمام نکرده و در صندلی خود به عنوان رییس جمهور ننشسته بود که یکی از عزیزترین و محترم ترین مهمانان خارجی‌اش در مراسم تحلیف یعنی «اسماعیل هنیه» رهبر حماس در محل اقامتش در تهران توسط اسرائیل ترور شد و به شهادت رسید.

۲. ناترازی‌های گسترده در حوزه انرژی که از قبل وجود داشت، در همان ماههای نخست دولت او به اوج رسید. به گونه‌ای که در پاییز و زمستان همان سال، کمبود برق و گاز آغاز شد و با قطعی‌های مکرر در ماههای سرد سال ادامه یافت.

۳. دولت هنوز به این وضعیت به طور کامل سر و سامان نداده بود که ایران در همان سال و سال بعد با کمبود باران و یک خشکسالی بی سابقه که در ۵۰ سال گذشته سابقه نداشت، روبرو شد و تنش‌های آبی و کمبود آب در بسیاری از شهرها و روستاها به مجموعه بحران‌های دولت افزود.

۴. پزشکیان در تلاش برای رفع این مشکلات بود که اواخر خرداد ۱۴۰۴ جنگ ۱۲ روزه مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به عنوان ابرقدرت جهان و قدرت نظامی منطقه با پشتیبانی برخی دولت‌های غربی و عربی علیه ایران آغاز شد که هم خسارت‌ها و هم شهادت‌های بسیار در کشورمان از جمله در میان فرماندهان عالیرتبه نظامی و دانشمندان مطرح هسته‌ای به بار آورد.

۵. هنوز جنگ تمام نشده بود که اروپا در همدستی با آمریکا و رژیم صهیونیستی به بهانه عدم پایبندی ایران به توافق هسته‌ای موسوم به «برنامه جامع اقدام مشترک»(برجام)، روند «اسنپ بک» یا همان «مکانیسم بازگشت سریع» را آغاز کرد و از مهرماه همان سال، همه تحریم‌های لغوشده سازمان ملل علیه ایران دوباره اعمال شد.

۶. در واکنش به آن، دولت پزشکیان برای مهار تحریم‌ها و فشارهای دشمنان، یکی از مهمترین برنامه‌های اقتصادی خود یعنی حذف ارز ترجیحی را کلید زد. مطابق این برنامه که ناشی از اجبار و محدودیت‌های ارزی دولت بود و با هدف رفع کمبودها در کشور آغاز شد، دلار ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی برای همه کالاها از جمله کالاهای اساسی، حذف و واردات کالاها با نرخ بازار، عملیاتی شد و فقط تخصیص ارز دارو به صورت ترجیحی باقی ماند. این تصمیم، بالارفتن شدید نرخ تورم در کشور را در پی داشت. دولت برای مدیریت آن، تخصیص کالابرگ یک میلیون تومانی به همه ۸۸ میلیون شهروند ایرانی را آغاز کرد. این مبلغ علاوه بر یارانه‌های نقدی است که دولت از همان روز نخست به بیش از ۴۵ میلیون ایرانی در دهک‌های اول تا نهم پرداخت می‌کند و از ابتدای برقراری آن در دوران دولت احمدی نژاد تاکنون ۱۸۶ ماه بطور مداوم و با هزینه‌های سنگین ادامه داشته است. بنا به اعلام سازمان هدفمندی یارانه‌ها، مبلغ کل یارانه نقدی مردادماه گذشته، ۱۳۵ هزار و ۱۰۳ میلیارد ریال بوده و مبلغ کالابرگ نیز هر ماهه نزدیک ۸۸۰ هزار میلیارد ریال است. این عدد، غیر از مبالغی است که تحت عنوان «سود سهام عدالت» در طول سال به حساب میلیون‌ها نفر مشمول آن واریز می‌شود.  

۷.  دولت هنوز در گیرودار اجرای طرح حذف ارز ترجیحی بود که اعتراضات بازاریان شکل گرفت و با دخالت بیگانگان و توطئه آنان، این اعتراضات به طرز بی سابقه‌ای شدّت یافت و در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی ماه با اتفاقات خونبار روبرو شد، به گونه‌ای که طبق اعلام رسمی دولت، ۳ هزار و ۱۱۷ نفر در این آشوب‌ها جان باختند  و شهید شدند.

۸. «دونالد ترامپ» رییس جمهوری آمریکا که بطور رسمی و علنی از اعتراضات دی ماه اعلام حمایت کرده بود، پس از بازگشت آرامش به کشور، دومین جنگ مشترک خود با رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران را در کمتر از ۹ ماه آغاز کرد و در حمله‌ ۹ اسفند ۱۴۰۴، حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه ای رهبر حکیم انقلاب اسلامی و شماری از فرماندهان ارشد نظامی را به شهادت رساند. 

۹. جنگ تحمیلی سوم ۴۰ روز ادامه یافت و در جریان آن، نزدیک به ۴ هزار تن از شهروندان ایرانی از جمله شماری از دانشمندان، مسئولان امنیتی و فرماندهان نظامی ارشد کشور به شهادت رسیدند و زیرساخت‌های ایران از جمله بنادر، پل‌ها، جاده‌های ارتباطی، تأسیسات انرژی و کارخانجات تخریب شد. با این حال، با تدابیر رهبری جدید، مدیریت دولت، مقاومت مردم و جانفشانی نیروهای مسلح کشورمان، ایران توانست ضربات مهلکی به آمریکا و اسرائیل و متحدان عربی و غربی آنها وارد آورد و مهاجمان را وادار سازد با پذیرش تفاهم نامه اسلام‌آباد، تن به آتش بس بدهند.

۱۰. یکی از دستاوردهای ایران در جنگ تحمیلی سوم علاوه بر نمایش قدرت نظامی خود در عرصه موشکی و پهپادی که بر افسانه شکست ناپذیری و گنبد آهنین اسرائیل مهر ابطال زد، به دوران سلطه ناوهای جنگی آمریکا در جهان پایان داد، و پایگاههای نظامی آمریکا در کشورهای منطقه را از معنا تهی ساخت، بستن کامل تنگه هرمز بود که موجب قطع جریان جهانی نفت و افزایش بی‌سابقه قیمت انرژی و کود شیمیایی در جهان از جمله در داخل آمریکا شد و همین امر، یکی از دلایل امضای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد از سوی واشنگتن عنوان می‌شود. با این حال، کمتر از سه هفته از امضای این تفاهم نامه از سوی دونالد ترامپ در کاخ الیزه فرانسه، آمریکا اقدام به نقض آتش بس کرد و «نبرد هرمز» میان دو کشور با شلیک موشک و پهپاد تا اوایل مرداد ادامه یافت.

۱۱. همزمان با این رویدادها، محاصره دریایی ایران که از اسفندماه گذشته از سوی آمریکا آغاز شده بود، از ۲۴ فروردین امسال تشدید شد و از همان زمان تاکنون، آمریکا تلاش کرده است با ممانعت از هرگونه تردد کشتی‌ها و ناوگان‌های تجاری با مبدا و مقصد بنادر ایران، به زعم خودش کشور و مردم ما را به زانو درآورد و هر بار این فشار را افزایش می دهد.برخی متحدان غربی و عربی آمریکا نیز در این روند، او را یاری می دهند.

۱۲. علاوه بر همه این بحران های بزرگ و آثار آن، مشکلات اقتصادی کشور در زمینه‌هایی از جمله وضعیت اشتغال و کمبود سوخت و انرژی نیز از دوره‌های گذشته برای دولت چهاردهم به ارث رسیده و شرایط را به مسیری برده که اکنون کشور با مشکل کمبود بنزین دچار است و باید هر چه زودتر برای آن چاره‌ای بیندیشد؛ موضوعی که هر گونه تغییر قیمت ناگهانی و اتخاذ تصمیم‌های غیرکارشناسی در باره آن می‌تواند پیامدهای خطرناک اجتماعی، اقتصادی و امنیتی به بار آورد.

فهرست بحران‌ها و مشکلات واقعی که دولت پزشکیان با آن روبرو بوده و هست، می‌تواند بسیار بیشتر و فراتر از آن چیزی باشد که نوشتم. من در این فهرست، به مخالفت‌های سیاسی و جناحی با دولت چهاردهم که از نظر دولت‌های قبل از او، بحران‌هایی بزرگ توصیف می‌شد، هیچ اشاره‌ای نکرده‌ام.

انصاف بدهید دولتی که توانسته است در برابر این همه بحران مقاومت کند، دوام بیاورد، کشور را از نابودی نجات بدهد، مانع از قحطی، کمبود کالا و بحران‌های داخلی شود و برای ایران و ایرانی و نظام جمهوری اسلامی در سطح جهان، عزت و افتخار و اقتدار به همراه بیاورد، شایسته تحسین و تکریم و قدردانی نیست؟!

البته، این موضوع به معنای نادیده انگاشتن برخی کاستی‌ها و کم‌کاری‌ها یا انتقاد به برخی تصمیمات دولت چهاردهم نیست و باید در جای خود با نگاه کارشناسی آنها را نیز نقد کرد. با این‌همه ولی در هفته دولت باید از آقای رئیس‌جمهور قدردانی نمود و به او و همکارانش خداقوت و دست‌مریزاد گفت. پس؛

آقای پزشکیان! بابت همه این تلاش‌ها، زحمات، دستاوردها و پایمردی‌های‌تان، از شما سپاسگزاریم. از شما که برای نجات ایران از جان مایه گذاشته‌ای، در جریان بمباران دشمن سفاک آمریکایی و صهیونیستی تا مرز شهادت پیش رفتی و ذره‌ای عقب ننشستی، ممنونیم. از شما و همکارانتان که برای رفع مشکلات و بهبود زندگی مردم و سربلندی روزافزون ایران در عرصه جهانی همه توان و تلاش خود را به‌کار گرفته‌اید، از صمیم قلب قدردانی می‌کنیم.

 از شما که به عنوان «پیروز جنگ»، به دنبال پایان آن و تحقق صلحی عزتمندانه هستید، متشکریم.

آقای پزشکیان! دستتان را می‌بوسیم و برای سلامتی رهبر معظم انقلاب اسلامی، سربلندیِ همه دولتمردان، شخص رئیس‌جمهوری و سایر مسئولان نظام و تمامی کسانی که به مردم خدمت می‌کنند و به حفظ ایران و سربلندی آن می‌اندیشند، دعا می‌کنیم.

آقای پزشکیان! بمان؛ همچنان ایستاده، مقاوم، شجاع و صبور.