آشفته‌بازار ویدئوهای جعلی

حامد اناری:  یک چهره شناخته‌شده را می‌توان در چند ثانیه وارد صحنه‌ای کرد که هرگز در آن حضور نداشته است. از نقی معمولی گرفته تا جومونگ. از زمین فوتبال و قاب یک فیلم قدیمی تا موقعیتی کاملا نامتعارف. تا همین چند سال پیش، ساخت چنین تصویری به مهارت فنی، نرم‌افزار و زمان نیاز داشت و خیلی از اوقات به‌صرفه نبود. اما ابزارهای مولد هوش مصنوعی بخشی از این هزینه را از میان برداشته‌اند و ساخت تصویر و ویدئو بیش از آنکه فعالیتی تخصصی باشد، به یکی از قابلیت‌های در دسترس کاربران عادی تبدیل شده است. شاید مهم‌تر از همه، سرعت آن است. شبکه‌های اجتماعی نیز توزیع این تصاویر و ویدئوها را با هزینه‌ای نزدیک به صفر ممکن کرده‌اند. حاصل، بازاری است که در آن تولید محتوا ارزان‌تر شده، اما «توجه» همچنان کالایی کمیاب باقی مانده است. در چنین بازاری، رقابت اصلی از مرحله تولید به مرحله دیده‌شدن منتقل می‌شود و محتوایی که عجیب‌تر، اغراق‌آمیزتر یا قابل بازتولیدتر باشد، شانس بیشتری دارد.

پیش‌تر «دنیای اقتصاد» در گزارشی با عنوان «افول اقتصاد فالوورها» تحول بنیادین هوش مصنوعی در اقتصاد دیجیتال را که به بازتعریف «ارزش» انجامیده است، مورد بررسی قرار داد. نمونه مطالعاتی گزارش Hootsuite نشان می‌دهد یک ساختار رسانه‌ای تنها با ۱۵هزار دلار هزینه و تبدیل یک محتوای بلند به ۲۵۰۰ کلیپ کوتاه، بیش از ۴۰‌میلیون بازدید در تیک‌تاک، ریلز و شورتس یوتیوب (Shorts) خلق کرده است. همین تغییر، جایگاه میم‌ها را هم تغییر داده است. یک تصویر چندثانیه‌ای ممکن است در ظاهر تنها یک شوخی باشد، اما هم‌زمان درباره یک ورزشکار، بازیگر یا سیاستمدار روایت بسازد، احساسی مشخص را به مخاطب منتقل کند و وارد چرخه بازنشر شود. در نمونه‌های ایرانی نیز چهره‌های ورزشی و سینمایی وارد موقعیت‌هایی می‌شوند که در دنیای واقعی اتفاق نیفتاده‌اند. مخاطب ممکن است از همان ابتدا بداند تصویر جعلی است، اما این آگاهی قطعا مانع تماشا و بازنشر آن نمی‌شود. به بیان دیگر، جعلی بودن نقطه پایان محتوا نیست. می‌تواند بخشی از جذابیت آن باشد. …