سرگرد مجید ضرابی‌نژاد: پیشگیری از همسرکشی، از جایی آغاز می‌شود که تهدید را جدی بگیریم

خواننده این گفت‌و‌گو جذاب باشید:

پرسش اول: خشونت خانگی را چگونه تعریف می‌کنید و چرا باید آن را جدی‌تر از یک اختلاف معمول خانوادگی بدانیم؟

ضرابی‌نژاد: خشونت خانگی یکی از مهم‌ترین آسیب‌های پنهان در ساختار خانواده است که نباید آن را صرفاً به درگیری فیزیکی یا مشاجره‌های لفظی میان زوجین محدود کرد. خشونت می‌تواند ابعاد مختلفی داشته باشد؛ از خشونت جسمانی و کلامی گرفته تا خشونت روان‌شناختی، اقتصادی، جنسی، تهدید، تحقیر، محدودسازی آزادی‌های فردی و کنترل‌گری افراطی.

نکته مهم این است که خشونت خانگی معمولاً یک رفتار منفرد و اتفاقی نیست، بلکه در برخی روابط به‌تدریج به یک الگوی تعاملی تبدیل می‌شود؛ الگویی که در آن یکی از طرفین تلاش می‌کند از طریق ترساندن، تحقیر یا کنترل طرف مقابل، قدرت و تسلط خود را حفظ کند.

از منظر روان‌شناسی جنایی، باید میان تعارض طبیعی زوجین و خشونت مبتنی بر سلطه و کنترل تمایز قائل شویم. اختلاف‌نظر در زندگی مشترک امری طبیعی است، اما تهدید، ارعاب، محدودسازی و سلب امنیت روانی طرف مقابل را نمی‌توان اختلاف معمول خانوادگی تلقی کرد.

نگرانی اصلی زمانی شکل می‌گیرد که خشونت به‌تدریج تشدید شود، راه‌های گفت‌وگو و حل تعارض از بین برود و تهدید و رفتارهای پرخاشگرانه به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شوند. در چنین شرایطی، خانواده دیگر صرفاً با یک اختلاف زناشویی مواجه نیست، بلکه ممکن است با یک بحران جدی امنیتی و روان‌شناختی روبه‌رو باشد.

پرسش دوم: چه عواملی می‌توانند خشونت خانگی را به سمت قتل خانوادگی و به‌ویژه همسرکشی سوق دهند؟

ضرابی‌نژاد: برای تحلیل قتل‌های خانوادگی باید از نگاه تک‌عاملی فاصله بگیریم. هیچ قتل خانوادگی را نمی‌توان صرفاً با یک عامل مانند عصبانیت، فقر، اختلاف مالی یا مشکلات روان‌شناختی توضیح داد.

در بسیاری از این پرونده‌ها با مجموعه‌ای از عوامل فردی، بین‌فردی، خانوادگی و اجتماعی مواجه هستیم که ممکن است در یک بستر زمانی مشخص با یکدیگر تلاقی کنند. …