حدود ۱۰ سال پیش خاطره‌ای از یکی از اقوام درباره سفرش به پارک ملی کویر در زمستان ۱۳۵۷ شنیدم. انتظار داشتم جمعیت بزرگی از حیات‌وحش و به‌ویژه گورخر و حتی یوزپلنگ را مشاهده کرده باشد. پرسیدم: «حتماً حیوانات زیادی را دیده‌اید؟» اما پاسخ منفی داد. این خاطره را کنار اقداماتی که برای یوز در دهه ۸۰ در زیستگاه‌های این گونه انجام شد، گذاشتم. در آن دهه تعداد محیط‌بانان زیستگاه یوز دو برابر شد، اما این افزایش معادل افزایش چشمگیر جمعیت حیات‌وحش نبود؛ هرچند در برخی مناطق ما شاهد پایداری جمعیت حیات‌وحش بودیم. این تجربه و آن خاطره مرا به این نتیجه رساند که ایده فراوانی بالای حیات‌وحش در مناطق کویری در دهه‌های گذشته، این گزاره را در نظر نمی‌گیرد که در کویر منابع غذایی کافی برای این افزایش جمعیت وجود ندارد. بنابراین، اعدادی مانند ۱۸ هزار آهو در منطقه اصفهان، دو هزار گورخر در پارک ملی توران، ۸۰۰ گورخر در پارک ملی کویر یا ۱۵ هزار قوچ و میش در منطقه دیگری نمی‌تواند واقعی باشد. در نهایت، پیش از آغاز همه‌گیری کرونا، حدود ۸ سال پیش، کار پژوهش درباره تاریخ محیط‌زیست ایران را شروع کردم و چند سال بعد آقایان علی رنجبران و حمیدرضا میرزاده به آن پیوستند و شروع به مصاحبه با کارشناسان قدیمی سازمان حفاظت محیط‌زیست کردیم.
وقتی از تاریخ محیط‌زیست ایران صحبت می‌کنید، چه دوره و چه حوزه‌هایی را شامل می‌شود؟
مقطع زمانی این پروژه یک دوره ۸۰ ساله، یعنی از دوران پهلوی اول و دوم تا دهه ۸۰ شمسی را شامل می‌شود. سه دلیل برای این انتخاب داشتم. اول اینکه هنوز کارشناسان و افرادی را داریم که خاطراتی از آن دوره دارند و در این زمینه فعالیت کرده‌اند. بنابراین، دسترسی به مشاهدات شخصی این افراد همچنان امکان‌پذیر است. دلیل دوم اینکه بخشی از این تاریخ مکتوب و مستند شده و قابل‌دسترس است. دلیل سوم هم به تحولات جامعه ایران در این دوره برمی‌گردد. صنعتی‌شدن ایران در این دهه‌ها اتفاق افتاده و در کنار افزایش جمعیت، می‌توان بررسی کرد که چه اتفاقی در طول این سال‌ها افتاده و این روند چه تأثیری بر وضعیت حیات‌وحش داشته است. …
دانلود از کافه بازار
