بورس؛ جایی که تورم همیشه برنده است

هفت صبح|  با وجود اینکه تورم در ایران به شدت بالاست و بسیاری از سهامداران بورس انتظار داشتند در سال جاری زیان‌های سال ۹۹ آنها جبران شود اما تاکنون این اتفاق نیفتاده و دوباره بازار سهام وارد فاز نوسانی شده است. بسیاری از مردم به دنبال فهمیدن دلیل عملکرد ضعیف بورس هستند، بر اساس گزارش ارائه‌شده و داده‌های تکمیلی، مشکل بورس ایران دو لایه دارد؛ در لایه ساختاری، بازار سرمایه به جای موتور تأمین مالی تولید، به «خزانه دولت» و پناهگاه فرار از تورم تبدیل شده است.

 

در لایه رفتاری، سهامداران خرد در نبود دانش و نهادهای حمایتی، عملاً بازنده اصلی این بازی هستند. از این رو  حتی در دوره‌های رشد شاخص، بازده واقعی (تعدیل‌شده با تورم) منفی است و سرمایه‌گذار  ضرر می‌کند.  سهم بازار سرمایه از کل تأمین مالی اقتصاد کمتر از ۱۰درصد است و با سرعت فعلی، ۶۰ سال طول می‌کشد تا به هدف ۵۰درصدی برسد. حدود ۸۰درصد مانده بازار اوراق بدهی به اوراق دولتی اختصاص دارد و مانده این اوراق به حدود ۱۸۷۴ همت رسیده است.

 

به عبارت دیگر، بازار سرمایه پیش از آنکه تأمین‌کننده مالی بنگاه‌ها باشد، در حال پر کردن کسری بودجه دولت است. با تورم نقطه‌به‌نقطه حدود ۸۸ درصد در مهرماه ۱۴۰۵ و نرخ سود سپرده در محدوده ۱۷ درصد، نرخ بهره واقعی به شدت منفی است. این سیاست، ظرفیت بازار پول را سالانه ۲۸ تا ۳۳ درصد کوچک می‌کند و منابع به جای تخصیص اقتصادی، سهمیه‌بندی می‌شوند. در چنین فضایی، بورس نیز نمی‌تواند به عنوان یک کانال کارآمد تأمین مالی عمل کند.

  پسیو عمل کردن در بورس یعنی ضرر

 آلبرت بغوزیان، اقتصاددان در گفت‌وگو با خبرنگار هفت‌صبح در تحلیلی از وضعیت بازار سرمایه و انتظارات غیرواقعی از آن، با انتقاد از رویکرد جایگزین‌سازی بازار سهام به جای سایر بازارها اظهار داشت: «همیشه این انتظار از بازار سرمایه رفته که بتوانیم آن را جایگزین بازارهای دیگر کنیم.

 

ببینید، واقعیت این است که بازار سرمایه ما بازیگر دارد و چون کل ارزشش با این نرخ‌های فعلی ارز به ۱۰۰ میلیارد دلار نمی‌رسد، صحبت از این است که این بتواند اقتصادی که تولید ناخالص داخلی‌اش ۵۰۰ میلیارد دلار بوده را سر و سامان بدهد. مردم اعتمادی به بازار سهام ندارند، چون همین شرکت‌ها الان در وضعیت نه جنگ و نه صلح‌اند. از طرف دیگر، یک بار چوبش را خورده‌اند.»

  …