وقتی الگوریتم‌ها فرمان می‌دهند!/ رانندگان اینترنتی سرسوزنی امنیت و آینده ندارند

به گزارش خبرنگار ایلنا، وقتی حداقل دستمزد مصوب  حتی نیمی از هزینه سبد معیشت خانوار کارگری را هم پوشش نمی‌دهد، نیروی کار چاره‌ای جز تن دادن به شیفت‌های دوم و سوم یا خروج اجباری از خطوط تولید کارخانه‌ها ندارد. در این میان، اقتصاد پلتفرمی با شعار جذاب «رئیس خودت باش»، میلیون‌ها نفر را به نان درآوردن در کف خیابان‌ها کشانده است اما پشت این ویترین مدرن و جذاب، واقعیت‌های ملموس و تلخی از استهلاکِ سرمایه و نیروی کار نهفته است. 

تاکسی‌های اینترنتی و پلتفرم‌های حمل‌ونقل که روزگاری استارتاپ‌هایی کوچک بودند، امروز به غول‌های بلامنازع اقتصاد دیجیتال ایران تبدیل شده‌اند اما این امپراتوریِ چند هزار میلیارد تومانی، دقیقاً روی دوش کسانی بنا شده که هیچ سهمی از این رشد ندارند. در این ساختار، پلتفرم نه‌تنها مالک هیچ وسیله‌ی نقلیه‌ای نیست، بلکه تمام بار سرمایه‌گذاری فیزیکی و هزینه‌های نگهداری را به راننده تحمیل کرده است. راننده‌ای که در اقتصادی تورم‌زده دست‌وپا می‌زند، می‌بیند که هزینه یک جفت لاستیک یا تعمیرات جزئی موتور، درآمد چند روز کارِ بی‌وقفه او را می‌بلعد. در مقابل این هزینه‌های کمرشکن، شرکت‌های پلتفرمی بی‌هیچ انعطافی، پورسانت‌های خود را کسر می‌کنند؛ سهمی قطعی که حتی در روزهای خرابی ماشین راننده نیز سر سوزنی از آن کم نمی‌شود. 

فرار از قانون با بازی کلمات

وقتی الگوریتم کارفرما می‌شود

اما دردناک‌ترین بخش این مناسبات نابرابر، بی‌دفاع بودن رانندگان در برابر حوادث و آینده است. ترفند اصلی این شرکت‌ها برای فرار از بار سنگین بیمه و مسئولیت‌های قانونی، یک بازی زیرکانه با کلمات و سوءاستفاده از خلأهای حقوقی است. آن‌ها خود را نه یک «شرکت حمل‌ونقل»، بلکه صرفاً یک «واسطه نرم‌افزاری» معرفی می‌کنند. در قراردادهای یک‌طرفه‌ای که پیش روی راننده می‌گذارند، به جای واژه «کارگر» یا «نیروی کار»، از عناوین مبهمی مثل «کاربر راننده» یا «شریک تجاری» استفاده می‌کنند. با همین ترفند ساده روی کاغذ، تمام الزامات قانون کار، به‌ویژه ماده ۱۴۸ که کارفرما را مکلف به بیمه کردن نیروی کار می‌کند، دور می‌زنند و از زیر بار پرداخت حق بیمه شانه خالی می‌کنند.  …