فرش زیر پایم را می‌فروشم تا تو درس بخوانی

عصر ایران ؛ فردین علیخواه   ـ  پس از ازدواج، وقتی پدر و مادرم برای اولین بار به خانه‌مان آمدند، پدرم بیشتر از آنکه به دیوارها و وسایل خانه نگاه کند، زیرچشمی کف خانه را ورانداز می‌کرد. چند روز بعد تلفن کرد و گفت: «کف خانه‌ات را دیدم که لخت بود و ناراحت شدم. پول بدهم بروی و فرش بخری؟» برای من و همسرم کف خانه لخت نبود. اتفاقاً همین را دوست داشتیم. سرامیک‌ها را انتخاب کرده بودیم و دوست داشتیم بخشی از کف دیده شود.

 فرش نکردن همه جای خانه تصمیمی درباره زیبایی خانه بود، نه نشانه‌ای از نداشتن پول. اما برای پدرم کف خانه معنای دیگری داشت. برای او خانه‌ای که کفَش خالی باشد، انگار هنوز چیزی کم دارد. من در آن سطح خالی، زیبایی و انتخاب می‌دیدم و پدرم در آن، کمبود و ناتمام‌بودن خانه را. یکی از چیزهایی که اشیای خانه را جالب می‌کند همین است: آنها حتی وقتی قرار نیست چیزی بگویند درباره خانه حرف می زنند.

 خانه والدین من تا سال‌ها مبل نداشت. مبل بعدها وارد خانه شد؛ اما فرش، هر چند نوع ماشینی آن، از همان سال‌های کودکی آنجا بود. کف خانه باید پوشیده می‌شد. اگر فرش به لبه‌های اتاق نمی‌رسید، قسمت‌های خالی را با موکت می‌پوشاندند. اینکه بخشی از اتاق، به‌خصوص اتاق پذیرایی، همین‌طور خالی بماند، پذیرفتنی نبود. کف خانه جایی نبود که قرار باشد خودش دیده شود. باید چیزی روی آن می نشست.

فرش در خانه ما فقط سطحی برای نشستن و زندگی کردن نبود؛ بخشی از مرز میان بیرون و درون خانه را هم مشخص می‌کرد. کفش‌ها معمولاً پشت در از پا درمی‌آمدند و پا، بعد از عبور از این مرز، روی فرش قرار می‌گرفت. انگار فرش سطحی بود که باید از تماس با بیرون محافظت می‌شد؛ جایی برای پاهای پاکیزه و زندگی داخل خانه.  به همین دلیل بود که مراقبت از فرش تا این اندازه اهمیت داشت. روفرشی روی آن پهن می‌شد، مرتب جارو می‌خورد و گاهی شسته می‌شد تا رد رفت‌وآمد و آلودگی از آن پاک شود.

در این میان، فرش فقط وسیله‌ای برای پوشاندن کف نبود؛ بخشی از نظمی بود که خانه را از بیرون جدا می‌کرد و به آن معنای پاکیزگی و آسودگی می‌داد. انگار با پا گذاشتن روی فرش، آدم از جهان بیرون فاصله می‌گرفت و وارد فضای دیگری می‌شد. فرش به معنای خانه بود. …