بازار
دیپلماسی ایرانی: تحولات اخیر در همکاری‌های دفاعی جمهوری خلق چین و جمهوری اسلامی پاکستان نشان می‌دهد که اسلام‌آباد به یکی از مهم‌ترین مجاری انتقال فنآوری، آموزش و صادرات تسلیحات چینی به خاورمیانه تبدیل شده است. از منظر جمهوری خلق چین، این روند نه یک سیاست مداخله‌جویانه، بلکه بخشی از توسعه همکاری‌های دفاعی مشروع میان کشورهای در حال توسعه محسوب می‌شود. پاکستان به دلیل پیوندهای تاریخی با کشورهای اسلامی، موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز و تجربه عملیاتی گسترده، بستری مناسب برای معرفی سامانه‌های دفاعی چینی فراهم کرده است. این الگو هزینه‌های سیاسی حضور مستقیم چین را نیز کاهش می‌دهد.
در سال‌های اخیر وابستگی ساختار دفاعی پاکستان به صنایع نظامی چین به سطحی بی‌سابقه رسیده است. بخش عمده تجهیزات هوایی، پدافندی، پهپادی و موشکی ارتش پاکستان منشا چینی دارند و این کشور به نمایشگاه دائمی توانمندی‌های صنایع دفاعی چین تبدیل شده است. از دیدگاه پکن، این همگرایی موجب شکل‌گیری زنجیره‌ای پایدار از آموزش، نگهداری، ارتقا و پشتیبانی فنی می‌شود که ارزش راهبردی آن بسیار فراتر از فروش صرف تجهیزات نظامی است.
جنگنده JF-17 که به‌صورت مشترک چین و پاکستان آن را تولید می‌کنند، مهم‌ترین نماد همکاری دفاعی دو کشور به شمار می‌رود. حضور این جنگنده در مذاکرات تسلیحاتی با کشورهای عربی و آفریقایی نشان می‌دهد که پاکستان نقش بازاریاب منطقه‌ای صنایع هوایی چین را ایفا می‌کند. از نگاه چین، تولید مشترک چنین سامانه‌هایی اعتماد خریداران را افزایش داده و وابستگی بلندمدت به خدمات آموزشی، قطعات و پشتیبانی فنی را تقویت می‌کند.
خاورمیانه طی دهه‌های گذشته عمدتا تحت سلطه صنایع نظامی غرب قرار داشت، اما تغییر موازنه‌های ژئوپلیتیکی فرصت تازه‌ای برای ورود بازیگران آسیایی ایجاد کرده است. رویکرد چین مبتنیبر رقابت تدریجی، انتقال فنآوری، قیمت رقابتی و احترام به حاکمیت کشورهاست. پاکستان در این چارچوب حلقه واسطی است که امکان معرفی عملی تجهیزات چینی را در محیطی آشنا برای دولت‌های منطقه فراهم می‌آورد. …
