[جمیله کدیور] صنعت کشتار غیرنظامیان غزه در قبای «نازا»

مستند ۸۰ دقیقه‌ای «نازا» به کارگردانی یووال آبراهام و ریچل زور، که برنده هشتادوسومین جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره فیلم ونیز شده، پرده از واقعیتی مخوف طی سه سال جنگ غزه برمی‌دارد و به تشریح سیستمی می‌پردازد که کشتن غیرنظامیان را در قالب تقلیل به اعداد عادی‌سازی می‌کند و از فلسطینی‌ها انسان‌زدایی می‌نماید.

این مستند از معدود فیلم‌هایی است که به موضوع فرایند و سیستمی می‌پردازد که موجب کشتار جمعی در غزه شده است. بر اساس متن خلاصه‌ای که توسط جشنواره منتشر شده، فیلم «نازا» شب‌هنگام بر فراز پشت‌بام‌های تل‌آویو فیلمبرداری شده و «سازوکارهای پشت پرده کشتار جمعی و حساب‌شدۀ غیرنظامیان فلسطینی در غزه توسط اسرائیل را با جزئیات آشکار می‌سازد.» این فیلم بر پایه گزارش‌های تحقیقی ساخته شده که پیش‌تر بین ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ در رسانه‌های اسرائیلی نظیر مجله «+۹۷۲» و «لوکال کال» (Local Call) و روزنامه بریتانیایی «گاردین» منتشر شده بودند.

آبراهام از جمله روزنامه‌نگارانی است که در مورد استفاده ارتش اسرائیل از هوش مصنوعی و سیستم‌هایی مانند«Lavender»  و «The Gospel/ Habsura»  مشارکت داشته‌است؛ سیستم‌هایی که برای ایجاد فهرست افراد مظنون یا پیشنهاد مکان‌ها و اهداف برای بمباران‌های گسترده استفاده می‌شوند.

«نازا» (NAZA یا נז״א) یک عبارت اختصاری نظامی و اداری در ارتش اسرائیل است. ترجمه تحت‌اللفظی این واژه «خسارت جانبی» (Collateral Damage) یا همان تلفات انسانی است. در ارتش اسرائیل، «نازا» به یک عدد یا سهمیه رسمی اشاره دارد. پیش از هر حمله هوایی، مأموران اطلاعاتی موظفند عددی را به عنوان «نازا» برای آن عملیات محاسبه کنند؛ یعنی سیستم تخمین می‌زند که برای حذف یک هدف مشخص، کشته شدن چه تعداد زن، کودک و شهروند غیرنظامی در اطراف آن هدف پیش‌بینی می‌شود و آیا این تعداد از نظر فرماندهی قابل قبول است یا خیر. مستند افشا می‌کند که با ورود سامانه‌های هوش مصنوعی مانند «لاوندر»، محاسبه‌«نازا» از یک بررسی دقیق انسانی به یک فرمول کامپیوتری سریع تبدیل شد. ماشین‌ها اهداف را شناسایی می‌کردند و به طور خودکار سقف مجاز برای تلفات جانبی (نازا) را تعیین می‌کردند. …