ترامپ روز دوشنبه در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «ایران به طور کامل در حال فروپاشی است.» او پیشتر، با هشدار درباره پیامدهای اقتصادی علیه هر کشوری که «هر نوع شریان حیاتی» را برای ایران فراهم کند، گفته بود که واشینگتن آنچه را در این درگیری رخ میدهد، زیر نظر دارد. ترامپ از «کوبندهترین عملیات اقتصادی که تاکنون علیه هر کشوری انجام شده است» خبر داد و در مورد ایران گفت: «آنها دوست دارند توافق کنند، اما به نظر من آماده نیستند که توافق درست را انجام دهند.» اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، نیز دیروز را موعدی برای آغاز «سختترین تحریمهای تاریخ» علیه ایران اعلام کرد و از روز یکشنبه با عنوان آغاز آنچه «D- Day اقتصادی» علیه ایران مینامد، خبر داد و آن را بزرگترین حمله مالی علیه یک دشمن خواند. به گفته بسنت، این اقدام «بزرگترین یورش مالی سازمانیافته علیه یک دشمن در تاریخ» است. بسنت که پس از اغتشاشات دیماه گفته بود که امریکا بدون شلیک یک گلوله در ایران به هدف خود رسیده است، این بار نیز به صراحت به سیاستهای خصمانه اقتصادی کشورش علیه ایران اعتراف کرد و گفت: «کارزار نظامی ترامپ بهطور قابلتوجهی توانمندیهای نظامی ایران را از هم پاشیده و برنامه هستهای آن را تضعیف کرده است.» او افزود: «دولت اکنون وارد مرحله پایانی میشود و تدابیر اقتصادی از سپیدهدم (دوشنبه) دم اجرا خواهد شد.» این وزیر امریکایی، هدف از این اقدام را قطع همه شریانهای اقتصادی ایران خواند تا تهران در نهایت تنها بماند. بسنت به مجموعهای از تهدیدها متوسل شد و گفت که کشورهایی که همچنان نفت ایران را میخرند یا حمل میکنند، جریانهای مالی را از طریق صرافیها و مناطق آزاد تسهیل میکنند، پروازها را مدیریت میکنند، ثبت کشتیها را بر عهده دارند یا انتقال سوخت در دریا را ممکن میسازند، باید بدانند هرگونه ارتباط باقیمانده، انزوای خودشان را تسریع خواهد کرد.» در این بین، کریس رایت، وزیر انرژی امریکا، نیز مدعی شده که در یکی از روزهای هفته گذشته حدود ۱۵ میلیون بشکه نفت در طول روز از هرمز عبور کرده است؛ رقمی نزدیک به سطح پیش از جنگ. او همچنین از متوسط عبور روزانه حدود ۹میلیون بشکه در یک دوره هفتروزه سخن گفته است. با وجود تشدید ادبیات تهدیدآمیز، قیمت نفت صبح دوشنبه کاهش یافته است. رویترز در تحلیلی تازه از وضعیت بازار انرژی نوشته است که میان ادعای مقامهای امریکایی درباره میزان نفت عبوری از تنگه هرمز و دادههای ردیابی کشتیها، اختلافی چشمگیر وجود دارد.
ایران دستبسته نیست
اسماعیل بقایی، روز شنبه گفت که اعلام قریبالوقوع تحریمهای اقتصادی جدید امریکا علیه ایران، «ادعای حاکمیت فراسرزمینی بر هر کشور عضو مستقل سازمان ملل متحد» است. او گفت: «این تحریمهای ثانویه هیچ پایه و اساسی در قوانین بینالمللی ندارند.» به گزارش خبرنگار «جوان»، وی دیروز و در نخستین جلسه هفتگی با خبرنگاران گفت: «در رابطه با آنچه امریکا تحت عنوان جنگ اقتصادی از آن نام میبرد، پیشتر میگفتند تحریم اقتصادی. ما بارها میگفتیم که تروریسم اقتصادی و جنگ اقتصادی است، اما آنها با تعابیری سعی میکردند توجیه کنند، اما دیگر فکر میکنم هیچ تردیدی در این نیست که امریکا، امریکایی که قرار بود به کمک ایرانیان بیاید، از هر ابزاری استفاده میکند برای مجازات ایرانیان؛ صرفاً به یک دلیل، به دلیل پافشاریشان بر حاکمیت و استقلال ملی و سیادت و کرامت خودشان.» سخنگوی دستگاه دیپلماسی اظهار کرد: «در این زمینه حتماً هشدارهای لازم داده شده و داده میشود؛ به خاطر اینکه هرگونه همدستی با امریکا در پیشبرد اقدامات تجاوزکارانهاش علیه ایران، حتماً تبعات خود را خواهد داشت. همین الان محاصره دریایی ایران مصداق عمل تجاوزکارانه است. تشدید این وضعیت، پیامدهای خودش را دارد. ما دستبسته نیستیم در مواجهه با چنین اقدامات تجاوزکارانهای و طبق حقوق بینالملل هم کشورهای دیگر مجاز نیستند به همراهی و همکاری با امریکا، به خاطر اینکه همه میدانند این اقدامات خلاف همه مقررات و قواعد بینالملل و حقوق بشر است.» سخنگوی وزارت خارجه بهطور مشخص درباره سخنان بسنت و نزدیک بودن روز حساب اقتصادی امریکا در مورد ایران گفت: «شما تاریخچه این پنج دهه را نگاه کنید. عناوین، خیلی نباید ما را فریب بدهد. از تحریمهای فلجکننده تا فشار حداکثری و جنگ اقتصادی، همه یک هدف را دنبال میکنند و آن به تسلیم واداشتن ملتی است که تصمیم گرفته روی پای خودش بایستد، تصمیم گرفته از حقوق خودش کوتاه نیاید و میداند که این امواج، چه در قالب جنگ، چه در قالب ترور، چه در قالب تحریم اقتصادی، همه یک هدف را دنبال میکنند.» وی گفت: «آنها در همه این عرصهها شکست خوردند. باز هم ملت ایران نشان خواهد داد که در صیانت از حقوق خودش مصمم و ثابتقدم است. این لفاظیها ناشی از استیصالی است که طرف امریکایی با آن مواجه است، به دلیل اینکه دچار سوءمحاسبه و وسوسه خناسانی شده بود که فکر میکردند با تجاوز نظامی میتوانند ایرانیان را از پا دربیاورند.»
واشینگتن بومرنگ پرتاب میکند
امریکاییها در شرایطی برای ایران خط و نشان میکشند که برای احیای روند دیپلماتیک، دست به دامن پاکستان شدهاند. روز دوشنبه، ژنرال عاصم منیر، فرمانده نیروهای مسلح این کشور، بههمراه محسن نقوی، وزیر کشور، به ایران سفر کردند. ارتش پاکستان در بیانیهای رسمی، هدف سفر دو مقام یادشده به ایران را حلوفصل مسالمتآمیز و پایدار درگیریها در غرب آسیا اعلام کرد و البته کارشناسان جهانی این سفر را مأموریتی در جهت تلاش امریکا برای متقاعد کردن ایران به بازگشت به میز مذاکره با واشینگتن ارزیابی کردهاند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، نیز دیروز گزارش کرد بدر بوسعیدی، وزیر خارجه عمان، امروز وارد تهران میشود. به گفته بقایی، بدر بوسعیدی در این سفر با عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، دیدار میکند. او ابراز امیدواری کرده که گفتوگوی دو کشور ساحلی تنگه هرمز به تقویت صلح و امنیت در منطقه کمک کند. به موازات این تحولات، دیروز شبکه امریکایی بلومبرگ گزارش کرد که نفت ایران در بازار آسیا که پیشتر با تخفیف فروخته میشد، اکنون با حدود ۴ دلار بالاتر نسبت به قیمت جهانی معامله میشود. همزمان، از این واقعیت هم نباید غافل ماند که اقتصاد امریکا خود با مجموعهای از آسیبپذیریها روبهروست. با وجود تشدید ادبیات تهدیدآمیز، قیمت نفت صبح دوشنبه کاهش یافته است. ذخایر نفت خام امریکا با احتساب ذخیره راهبردی در ژوئیه گذشته، حدود ۴۱ روز پوشش مصرف را نشان میدهد؛ در برابر میانگین تاریخی حدود ۶۵ روز. این فاصله، حاشیه اطمینان انرژی امریکا را کاهش داده است. همزمان، اختلال در هرمز و افزایش قیمت بنزین، سوخت جت و بهویژه گازوئیل میتواند فشار انرژی را به هزینه حملونقل، تولید و تورم امریکا منتقل کند. پارادوکس واشینگتن همینجاست: فشار مالی بر ایران اگر به تشدید بحران انرژی منجر شود، بخشی از هزینه آن به امریکا بازمیگردد؛ در واقع این بومرنگی است که به سمت امریکا برمیگردد و از تورم و نرخ بهره تا هزینه تأمین مالی دولت و بازار اوراق خزانه. بنابراین سفت کردن طناب فقط گلوی ایران را نمیفشارد؛ در یک جنگ طولانی، مجاری تنفسی امریکا را نیز تنگ میکند. مسئله نهایی، تابآوری دو طرف است. با این تفاصیل، این پرسش مطرح میشود که روز پیروزی اقتصادی واقعاً برای چه کسی است؟ کوین دی ویلیامسون ستون نویس دیسپیج میگوید: «بدهی دولت امریکا این هفته به ۴۰ تریلیون دلار رسید. با این حال، ترامپ در حال بازسازی مسیر ورودی کاخ سفید با گرانیت سفید است. یادآوری این واقعیت تاریخی مهم است که درست قبل از رهبری عملیات واقعی روز D، دوایت آیزنهاور، رئیسجمهور وقت امریکا، در یادداشتی مسئولیت شخصی این عملیات را در صورت شکست به عهده گرفت. اما ترامپ مسئولیت وضعیت موجود را نمیپذیرد. او در واقع خود را در راستای منافع ملی امریکا به خطر نمیاندازد و مسئولیت هیچ چیز را نمیپذیرد و ایرانیها هم این را میدانند. از این رو امریکا در موضعی قرار گرفته که بهتر است به جای پیروزی اقتصادی، منتظر واترلوی استراتژیک باشد.» تحت چنین شرایطی این امکان وجود دارد که فشار اقتصادی یا D- Day که ترامپ از آن سخن میگوید به هر چیزی شبیه نبرد واترلو تبدیل شده جایی که به شکست استراتژیک ناپلئون و پایان ایان قدرت او منجر شد.
نمای نزدیک
بقایی در پاسخ به «جوان»: کویت باید پاسخگو باشد
اسماعیل بقایی در اولین جلسه هفتگی با خبرنگاران در خصوص وضعیت شهروندان ایرانی در کویت گفت: «در هر دو مورد، کنوانسیون سوم ژنو ۱۹۴۹ نقض شده و بهویژه طرف کویتی باید در این زمینه پاسخگو باشد. البته ما خوشحالیم که پس از تلاشهای فراوان، امکان دیدار سفیرمان با چهار شهروند اسیر ایرانی در کویت فراهم شد. در تاریخ ۲۷ مرداد، سفیر جمهوری اسلامی ایران در کویت این دیدار را انجام داد و از سلامت آنان مطمئن شد. اما انتظار ما این است که هرچه سریعتر این عزیزان آزاد شده و به وطن بازگردند.» وی در مورد وضعیت سه خلبان ایرانی در قطر نیز تصریح کرد: «همانگونه که پیش از این هم اعلام کردهام، تا زمانی که وضعیت این سه خلبان شجاع ایرانی روشن نشود، این مطالبه بهقوت خود باقی خواهد ماند و از تمام ظرفیتهای روابط دوجانبه و چندجانبه برای روشنشدن سرنوشت آنان استفاده خواهیم کرد.»
