در این میان، استان گیلان در ایران و استان آستراخان در روسیه از ظرفیت کمنظیری برای تبدیل شدن به دو قطب مکمل تجاری در منطقه خزر برخوردارند.
آستراخان به دلیل قرار گرفتن در مسیر رودخانه ولگا، برخورداری از بنادر دریای خزر و جایگاه آن در کریدور بینالمللی شمال–جنوب، یکی از نقاط مهم لجستیکی روسیه محسوب میشود. در سوی دیگر، گیلان با بنادر انزلی و کاسپین، منطقه آزاد انزلی و دسترسی به شبکه حملونقل کشور، موقعیتی ممتاز برای ارتباط با بازارهای روسیه و اوراسیا دارد.
تحولات ماههای اخیر نیز نشان میدهد که ظرفیت این مسیر در حال افزایش است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، حجم حملونقل در مسیر خزر در چهار ماه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۶۸ درصد افزایش یافته و به نزدیک ۲.۲ میلیون تن رسیده است. (Астраханские новости)
این ارقام نشان میدهد که تجارت در محور ایران–آستراخان دیگر صرفاً یک ظرفیت بالقوه نیست؛ بلکه به تدریج در حال تبدیل شدن به یک مسیر واقعی و اثرگذار تجاری است.
از تجارت سنتی تا زنجیره ارزش مشترک
با وجود این ظرفیتها، نباید همکاری گیلان و آستراخان را صرفاً به صادرات و واردات کالا محدود کرد. مرحله بعدی همکاری باید سرمایهگذاری مشترک، تولید مشترک و ایجاد زنجیره ارزش باشد.
گیلان میتواند در حوزه تولید و فرآوری محصولات کشاورزی، صنایع غذایی، بستهبندی و کالاهای صادراتی نقش ایفا کند و آستراخان نیز با توجه به زیرساختهای لجستیکی و دسترسی به بازارهای جنوبی روسیه، به مرکز توزیع این محصولات تبدیل شود.
در مقابل، محصولات کشاورزی و صنعتی روسیه، بهویژه غلات، نهادههای کشاورزی و برخی مواد اولیه، میتوانند از طریق آستراخان و مسیر دریای خزر وارد ایران شوند.
از سوی دیگر، ظرفیتهای مناطق ویژه اقتصادی آستراخان نیز میتواند زمینهساز حضور سرمایهگذاران ایرانی باشد. در این منطقه پروژههایی در حوزه تولید مواد شوینده، تجهیزات آبیاری و صنایع مرتبط با حملونقل و کشتیسازی در حال توسعه است. (Каспийский кластер)
ضرورت ایجاد خط منظم تجاری گیلان–آستراخان
یکی از مهمترین اقداماتی که باید در دستور کار بخش خصوصی و دستگاههای مسئول قرار گیرد، راهاندازی و تقویت خطوط منظم حملونقل دریایی میان بنادر گیلان و آستراخان است.
کاهش هزینههای حمل، افزایش … …
