در جامعهای که قانون، اخلاق عمومی و سنت فرهنگی آن برای رابطه زن و مرد در عرصه عمومی حد و مرز قائل است، صحنه نمایش نمیتواند خود را از پیامدهای اجتماعی رفتارهایش جدا بداند. هنر، هرچند زبان نماد و بازنمایی است، اما در خلا عمل نمیکند؛ هر تصویر، هر حرکت و هر تماس در ذهن مخاطب معنا میسازد و به تدریج به بخشی از امر عادی تبدیل میشود. از همینجاست که عادتدادن جامعه به بیاعتنایی نسبت به حریم محرم و نامحرم، دیگر صرفا یک تجربه هنری نیست، بلکه نوعی مداخله در حافظه اخلاقی جامعه است.
خطر اصلی در خود یک صحنه خلاصه نمیشود؛ خطر در روندی است که از استثنا، عادت میسازد و از عادت، هنجار تازه. جامعهها معمولاً یکباره فرو نمیریزند؛ ابتدا مرزهای معناییشان جابهجا میشود، سپس حساسیتهای اخلاقیشان تضعیف میشود و در نهایت، آنچه زمانی ناپذیرفتنی بود در پوشش هنر، سرگرمی یا واقعنمایی، به امری عادی و بیاهمیت تبدیل میشود. اگر هنر از جایگاه تذکار، تعالی و تأمل به ابزاری برای فرسایش تدریجی مرزها تبدیل شود، دیگر نمیتوان آن را صرفاً به آزادی بیان هنری تقلیل داد.
مدافعان این نوع اجراها معمولا میگویند تئاتر باید زندگی واقعی را بازنمایی کند و بدون زبان بدن، نمایش روابط انسانی ناقص میشود. اما این استدلال یک نکته اساسی را نادیده میگیرد؛ هنر فقط آینه واقعیت نیست، بلکه سازنده ذائقه و جهتدهنده به ادراک عمومی هم هست. اگر قرار باشد هر آنچه در لایههایی از زیست روزمره وجود دارد، بیهیچ پالایش ارزشی به صحنه منتقل شود، آنگاه باید پرسید تفاوت هنر متعهد با بازتولید خام واقعیت چیست؟ هنر فاخر ایرانی ـ اسلامی هرگز صرفا نسخهبرداری از واقعیت نبوده، بلکه همواره کوشیده است واقعیت را در افق معنا، اخلاق و شأن انسانی بازآفرینی کند. …


دانلود از کافه بازار































