سخت‌ترین و بی‌رحم‌ترین منتقد آل‌احمد، خود او بود/ جلال آدمی بود که مدام پای خودش را سست می‌کرد/گسست‌ها و ائتلاف‌های یک روشنفکر عمومی

 گروه اندیشه: محسن آزموده در سرویس دین و اندیشه ایبنا گفت و گویی انجام داده با دکتر احمد بنی جمالی به مناسبت پنجاه و هفتمین سالگرد درگذشت جلال آل احمد. آل احمد با این که ۴۶ سال عمر کرد اما تاثیری عمیق و ماندگار برفضای فکری و فرهنگی ایران گذاشت که تاکنون آثارش پابرجاست. بنی جمالی در این گفت و گو با محوریت زندگی‌نامه‌نویسیِ تاریخی و با ارجاع به پروژه پژوهشی جدید درباره جلال آل‌احمد، به بازخوانی جایگاه، تناقض‌ها و نقش ساختاری او در جریان روشنفکری ایران می‌پردازد. او بر خلاف روایت‌های رسمی که چرخش‌های آل‌احمد را «بازگشت مطلق به مذهب» می‌دانند، این متن نشان می‌دهد که رویکرد او به نیروهای مذهبی و نگارش «غرب‌زدگی»، یک راهبرد و ائتلاف تاکتیکی ناشی از موازنه قوای آن عصر برای بسیج اجتماعی بود، نه یک تغییر عقیده متشرعانه. در نهایت، با سنجش خطاهای تاریخی و رادیکالیسم او در بستر زمینه‌های ساختاری و منطقه‌ای، تأکید می‌شود که خشم امروز جامعه نسبت به میراث روشنفکرانی چون جلال حاصل تقلیل‌گرایی است؛ چراکه او بیش از عاملیت فردی، تجسد روح زمانه و فشار نیروهای در حال گذار جامعه ایران بود. این گفت و گو را در ادامه می خوانید:

 **** …