آرمان امروز : این روزها که سایه جنگ بر سر جامعه سنگینی میکند، سخن گفتن از رفتارهای کوچک روزمره شاید کماهمیت، تجملی یا حتی بیتناسب با شرایط به نظر برسد. وقتی اخبار جنگ، ناامنی، مرگ، مهاجرت، فقر و آیندهای مبهم ذهن مردم را اشغال کرده است، آیا هنوز میتوان از لبخند یک فروشنده، تعهد یک تعمیرکار، مهربانی یک پزشک یا احترام یک جوان به سالمندی سخن گفت؟ آیا اینها موضوعاتی کوچک و حاشیهای نیستند؟
واقعیت آن است که جنگ پدیدهای بزرگ، ویرانگر و انکارناپذیر است؛ اما زندگی اجتماعی فقط بر اثر حوادث بزرگ آسیب نمیبیند. گاهی آنچه مردم یک جامعه را از درون فرسوده میکند، مجموعهای از بیاعتناییها، بیمسئولیتیها، بدقولیها، بیاحترامیها و نامهربانیهای کوچکی است که هر روز و هر روز تکرار میشوند. من این اجزای کوچک اما تعیینکننده را «مینیمالهای زندگی» مینامم؛ تکههای ظاهراً سادهای که کنار هم، کیفیت زیستن ما را میسازند.
منظور من از مینیمالهای زندگی همان لحظههایی هستند که شاید در هیچ رسانه و یا نشریه ای بازتاب پیدا نکنند: بلکه این مینیمالها را باید دید و باید حسشان کرد. برای مثال؛ هنگامی که رانندهای برای عبور عابر پیاده توقف میکند؛ کارمندی با حوصله پاسخ اربابرجوع را میدهد؛ پزشکی بیمار خود را نه یک شماره پرونده، بلکه انسانی نگران و آسیبپذیر میبیند؛ پرستاری با وجود خستگی، درد بیمار را جدی میگیرد؛ معلمی هنوز برای فهمیدن یک دانشآموز ضعیف وقت میگذارد؛ تعمیرکاری قطعه سالم را خراب معرفی نمیکند؛ فروشندهای از ناآگاهی مشتری سوءاستفاده نمیکند؛ صاحبخانهای شرایط دشوار مستأجر را درک میکند و همسایهای صدای تلویزیون خود را برای آرامش دیگران کم میکند.
این مفهوم با آنچه در جامعهشناسی «زندگی روزمره» نامیده میشود، ارتباط نزدیکی دارد. اروینگ گافمن یکی از همانهاست.. او نشان می دهد که نظم اجتماعی فقط بهوسیله قوانین، دولتها و نهادهای بزرگ برقرار نمیشود؛ بخش مهمی از آن در تعاملات کوتاه و روزمره میان مردم شکل میگیرد. نگاهکردن، سلامکردن، رعایت نوبت، حفظ حرمت دیگری، عذرخواهی و وفای به عهد، اجزای همان چیزی هستند که گافمن آن را «نظم تعامل» مینامد. اگر این نظم کوچک … …
