لازم به ذکر است انتشار مقالات خارجی به معنای تایید محتوای آن از سوی تابناک نیست.
ایالات متحده آمریکا روز دوشنبه، پس از بیش از ۴۰ سال، سوریه را از فهرست سیاه «حامیان دولتی تروریسم» خود حذف کرد. این حرکت به عنوان «گامی تاریخی» برای این کشور توصیف شده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در بیانیهای اعلام کرد که این حذف «به تقویت سرمایهگذاری بیشتر در سوریه برای ارتقای ثبات سیاسی و اقتصادی کمک خواهد کرد».
بسنت افزود که این اقدامات «همسو با وعده دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای ارائه تسهیلات تحریمی به سوریه» انجام شده است.
احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، از این اقدام استقبال کرد و گفت: «امروز، سوریه یک لکه تاریک را از خود میزداید و فصل دردناکی از گذشته خود را پشت سر میگذارد تا راهی برای توسعه، بازسازی و نوسازی در پیش گیرد.»
الشرع از دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و همچنین از کشورهایی که از سوریه حمایت کردهاند، تشکر کرد.
اسد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، حذف نام سوریه از این فهرست توسط واشنگتن را «نقطهعطفی تاریخی» توصیف کرد، در حالی که محمد برنیه، وزیر دارایی این کشور، این اقدام را «موفقیتی برای دیپلماسی سوریه» نامید.
این وضعیت (عضویت در فهرست حامیان تروریسم)، سوریه را به حوزهای پرخطر و با محدودیتهای شدید در نظام مالی و تجاری تحت رهبری آمریکا تبدیل کرده بود و بر تمام جنبههای آن از جمله حوزههای حقوقی، اقتصادی، دیپلماتیک و بشردوستانه تأثیر میگذاشت.
کارولین رز، مدیر ارشد مرکز سوفان (The Soufan Center)، در گفتوگو با وبسایت «نیو عرب» (The New Arab) در این باره گفت: «این واقعاً آخرین قطعه پازل است، نه تنها از جهت ایجاد رونق در اقتصاد پساجنگ سوریه و تلاشهای بازسازی، بلکه همچنین از جهت تقویتی که بسیاری از نهادهای امنیتی و سیاسی سوریه برای افزایش ظرفیت خود پس از سقوط اسد، به آن نیاز خواهند داشت.»
وی افزود: «این عنوان (حامی تروریسم) هنگامی که صحبت از تأمین کالاهای دوکاربرده (که کاربرد نظامی و غیرنظامی دارند)، کمکهای نظامی و همچنین همکاری مستقیم با آژانسها و نیروهای دفاعی و امنیتی سوریه به میان میآمد، بسیار سنگین بود. در نتیجه، من فکر میکنم این اقدام، دریچه کاملاً جدیدی را از نظر همکاریهای امنیتی و دفاعی آمریکا با دولت جدید سوریه خواهد گشود.»
پیش از این، سوریه مشمول محدودیتهایی در زمینه کمکهای خارجی آمریکا، ممنوعیت صادرات و فروش کالاهای دفاعی، کنترلهای شدید بر صادرات کالاها و فناوریهای دوکاربرده، و محدودیتهای مالی و سایر محدودیتهای متفرقه بود.
یزن السعیدی، سردبیر بخش بینالملل وبسایت «نیو عرب»، میگوید که این اقدام «بسیاری از چالشهای روزمرهای که سوریها و نهادهای سوری هنگام تلاش برای فعالیت در چارچوب نظام مالی بینالمللی با آن مواجه هستند، برطرف خواهد کرد.»
السعیدی افزود: «امید میرود که این اقدام، بسیاری از فشارهای اقتصادی کنونی بر این کشور را که پس از ۱۵ سال جنگ داخلی وحشیانه و همچنین پیامدهای ناشی از افزایش قیمتها و قیمت گاز در سراسر جهان به وجود آمده، کاهش دهد. این یک مانع دیگر است که از پیش روی آنها برداشته شده است.»
آمریکا در ماه ژوئیه (تیر/مرداد) اعلام کرده بود که قصد دارد سوریه را از فهرست حامیان دولتی تروریسم خارج کند، حرکتی که به عنوان رأی اعتماد به الشرع تلقی میشد.
وزارت خارجه آمریکا همچنین عنوان «جبهه النصره» را که بعدها به «هیئت تحریر الشام» (HTS) معروف شد، از فهرست سازمانهای تروریستی جهانی حذف کرده بود. شورشیان هیئت تحریر الشام به رهبری الشرع، در دسامبر ۲۰۲۴، بشار اسد، حاکم دیرینه سوریه را سرنگون کردند.
وزارت خزانهداری نیز تسهیلات تحریمی متناظری را اعلام کرد و در عین حال تأکید نمود که «حذف محدودیتها علیه سوریه، موضع خزانهداری را در قبال مبارزه با تروریسم جهانی و تعهد ما به پاسخگویی عوامل بد در سوریه تغییر نمیدهد.»
فاضل عبدالغنی، بنیانگذار شبکه سوری حقوق بشر (SNHR) ، هشدار داد که اقدامات آمریکا «نباید به عنوان عادیسازی کامل تلقی شود».
عبدالغنی گفت: «خروج از فهرست، به معنای لغو تحریمهای هدفمند علیه اشخاص و نهادهایی که در نقض جدی حقوق بشر، تأمین مالی غیرقانونی، تروریسم یا سایر اقدامات بیثباتکننده دست دارند، نیست. همچنین این اقدام، چالشهای ساختاری را که همچنان مانع سرمایهگذاری مسئولانه میشوند، از جمله نهادهای عمومی ضعیف، عدم قطعیت در مورد حقوق مالکیت، فقدان استقلال قضایی، فساد، زیرساختهای آسیبدیده و ناامنی مداوم، برطرف نمیکند.»
سوریه برای اولین بار در سال ۱۹۷۹ توسط آمریکا در فهرست سیاه قرار گرفت و این عنوان را به یکی از طولانیترین وضعیتهای موجود تبدیل کرد که در سراسر دوران حکومت خانواده اسد بر این کشور ادامه یافت.
السعیدی خاطرنشان میکند که قرار گرفتن در این فهرست سیاه، تأثیر منفی بر نحوهی نگرش به سوریها داشته و امیدوار است که اقدام جدید این نگاه را تغییر دهد.
او گفت: «با توجه به اینکه سوریه در چنین فهرستی قرار داشت و غیره، سوریها برای مدت بسیار طولانی مورد نفرت و تحقیر قرار گرفتهاند و همچنان، به نظر من، به عنوان تروریست، بربر و وحشی معرفی میشوند. به ویژه برای خود سوریها، آنها آنقدر طولانی غیرانسانی تلقی شدهاند که شاید زمان آن رسیده باشد که به شکلی طبیعی و بسیار ضروری، مانند سایر مردم مانند فلسطینیها و دیگران، بیش از پیش انسانیتر دیده شوند.»
قرار گرفتن در این فهرست سیاه، به دلیل حمایتها و کمکهای لجستیکی دولتهای متوالی سوریه به گروههای مسلحی بود که واشنگتن آنها را سازمانهای تروریستی طبقهبندی میکرد. این فهرستبندی همچنین مورد توافق بینالمللی نبود.
سایر کشورهای موجود در این فهرست شامل ایران، کره شمالی و کوبا هستند. از کشورهای موجود در این فهرست به دلیل ارائه حمایت از «اقدامات تروریستی بینالمللی» متهم میشوند.
