به بهانه سالروز درگذشت ابوالقاسم حالت

هفت صبح|  ابوالقاسم حالت برای مراسم پس از مرگ خودش هم شوخی آماده کرده بود، انگار می‌دانست روزی خواهد رسید که دوستان و آشنایان، لباس سیاه بپوشند، دور هم جمع شوند و درباره فضایلش حرف بزنند، تصمیم گرفت زودتر دست‌به‌کار شود و مجلس را به هم بریزد. در وصیت‌نامه منظومش نوشت: «بعد مرگم نه به خود زحمت بسیار دهید/ نه به من بر سر گور و کفن آزار دهید...» بعد هم پیشنهاد کرد اعضای بدنش را میان آدم‌های نیازمند تقسیم کنند؛ البته با همان شیطنت همیشگی، چشم‌ها برای چشم‌چران، زبان برای هوچی و سر برای گچکار! تصور کنید شاعری حتی پس از مرگ، حوصله تشریفات رسمی را نداشته باشد و بخواهد حاضران را بخنداند. سوم آبان ۱۳۷۱، ابوالقاسم حالت چشم از جهان بست، ولی آخرین شوخی‌اش همچنان دست‌به‌دست می‌شود. مردی که سال‌ها به آدم‌ها خندیدن آموخته بود، برای خداحافظی هم راهی متفاوت پیدا کرد.

  ‌شاعری که با یک قهر متولد شد

اولین شعر حالت نه درباره عشق بود، نه طبیعت و نه شکوه تاریخ ایران، ماجرا به یک قهر کودکانه برمی‌گشت. دانش‌آموزی بود که با دوست صمیمی‌اش اختلاف پیدا کرده بود و دلش نمی‌خواست این دلخوری ادامه پیدا کند، سه بیت شعر نوشت و برای آشتی فرستاد نتیجه گرفت و دوستی دوباره برقرار شد.همین اتفاق ساده برای پسر تهرانی متولد ۱۲۹۸ کافی بود تا به قدرت کلمات ایمان بیاورد. بعدها تعریف می‌کرد که نخستین شعرش را دیگر به خاطر ندارد، ولی اثر آن را هرگز فراموش نکرد.

 

البته نشریات ادبی آن روزگار چندان تحت تأثیر شعرهای اولیه‌اش قرار نمی‌گرفتند. دست‌نوشته‌هایش را پس می‌فرستادند و او دوباره می‌نوشت. سرانجام پایش به انجمن‌های ادبی باز شد و سال ۱۳۱۷ همکاری با نشریه «توفیق» مسیر زندگی‌اش را تغییر داد.در تحریریه توفیق، یک ابوالقاسم حالت وجود نداشت؛ چند نفر بودند که همگی در یک نفر زندگی می‌کردند. «خروس لاری» می‌توانست تند و پرخاشگر باشد، «هدهد میرزا» بحر طویل بنویسد و «ابوالعینک» جهان را با نگاهی رندانه تماشا کند. این نام‌های مستعار، شخصیت‌های مختلف قلم او بودند؛ قلمی که خوب می‌دانست چگونه جدی‌ترین مسائل را به زبانی شیرین بیان کند.

   خنده‌هایی که ته‌مزه تلخی داشتند …