[ابوذر ابراهیمی ترکمان] جمع‌سپاری؛ هنر هدایت سرمایه‌های فکری

از میان میلیون‌ها ایده روزانه، شمار اندکی به مرحله اجرا می‌رسند. کارآمدی مدیریت جامعه در ایجاد سازوکارهایی برای جذب این خلاقیت‌های شهروندی از طریق جمع‌سپاری تبلور می‌یابد؛ رویکردی هوشمندانه که به‌جای انحصار در ساختارهای رسمی، از ظرفیت فکری افراد غیرمتخصص بهره می‌گیرد.

تجربه‌های بشری محدود و منحصر به نژاد یا منطقه جغرافیایی ویژه‌ای نیست. همچنانکه در روسیه، با بهره‌گیری از سیستم حرارت مرکزی توانستند با مصرف انرژی کمتر خانه‌های بیشتری را گرم کنند و با عبور لوله‌های آب گرم از خیابانها و پیاده روها، از یخ زدگی معابر جلوگیری کنند.

در تایلند وقتی دو اتومبیل تصادف می‌کنند، رانندگان محل تایرهای خودرو را بر آسفالت علامت گذاری می‌کنند و خودروها را از مسیر تردد کنار می‌برند تا از ترافیک و اتلاف انرژی جلوگیری شود و پلیس نیز از روی علامت‌ها داوری کند. در انگلیس نیز برخی افراد برای یادبود عزیزان درگذشته خود مبلغی به شهرداری می‌پردازند تا نیمکتی در پارک نصب و نام فرد متوفی بر آن حک شود. اینها نمونه‌هایی از ایده‌های خلاقانه در نقاط مختلف جهان است.

حال اگر مدیران جامعه بتوانند سازوکارهای تشویقی و حمایتی و نیز سکوهای ارائه پیشنهاد، طرح، تجربه و راهکار اجرایی را برای شهروندان ایجاد کنند، می‌توان خرد و ابتکارات جمعی را به سمتِ حل مسئله در جامعه سوق داد.

جمع‌سپاری به معنای انتقال مسئولیت دولت به مردم یا جایگزین کردن نظر عمومی به‌جای تخصص کارشناسی نیست؛ بلکه گسترش منابع شناخت و تصمیم‌سازی و استفاده از ظرفیت‌هایی است که معمولاً بیرون از ساختار رسمی مدیریت باقی می‌مانند.

منظور از جمع سپاری، نظر سنجی و یا حتی مشارکت جمعی نیست و با برون سپاری نیز که واگذاری کار به یک شرکت یا متخصص مشخص تحت قرارداد است، متفاوت است. جمع‌سپاری واگذاری کار به عموم مردم در بستر سکوهای از پیش تعیین شده است.  ارزش واقعی جمع‌سپاری نه در تعداد پیشنهادهای دریافتی، بلکه در توانایی تبدیل پیشنهادهای مفید به اقدامات مؤثر و قابل ارزیابی است.

دوم …