«نوک زبونمه اما یادم نمی‌آد»؛ تغییرات طبیعی ذهن یا آلزایمر؟

فاطمه ویسمه‌ای، روانشناس در گفت‌وگو با ایسنا، گفت: خیلی وقت‌ها ما چیزی را فراموش نمی‌کنیم، بلکه از ابتدا درست به آن توجه نکرده‌ایم. مثلا کلیدمان را جایی می‌گذاریم چون ذهنمان هم‌زمان درگیر چند موضوع دیگر است، بعدا نمی‌دانیم آن را کجا گذاشته‌ایم، این بیشتر مشکل توجه است تا حافظه، اما وقتی فردی واقعا دچار اختلال حافظه باشد، ممکن است اطلاعاتی را که قبلا به‌خوبی یاد گرفته به‌شکل غیرمعمولی نتواند به‌خاطر بیاورد به همین دلیل پیش از اینکه بگوییم حافظه ضعیف شده است، باید ببینیم ذهن ما در لحظه دریافت اطلاعات کجا بوده، چرا که ممکن است مشکل اصلی در ورودی و نحوه دریافت اطلاعات باشد.

وی با اشاره به اینکه گاهی نام‌ها یا واژه‌ها را فراموش می‌کنیم اما بعدا ناگهان به یاد می‌آوریم، گفت: این اتفاق برای همه ما خیلی آشناست؛ اسم یک نفر را می‌دانیم و حتی مطمئنیم که آن را بلدیم، اما هرچه فکر می‌کنیم به زبانمان نمی‌آید. بعد از چند دقیقه و در حین انجام کاری دیگر، کاملا ناگهانی اسم یادمان می‌آید. این پدیده "نوک‌زبانی" نامیده می‌شود. اطلاعات لزوما از حافظه پاک نشده، بلکه دسترسی به آن‌ها در آن لحظه سخت شده است. دلایل مختلفی مثل خستگی، استرس و افزایش سن می‌تواند این تجربه را بیشتر کند، اما این اتفاق به تنهایی نشانه بیماری نیست.

به گفته این روانشناس، تاثیر کم‌خوابی و خستگی بر حافظه این است که خواب خوب فقط برای این نیست که صبح احساس سرحال‌تری داشته باشیم. مغز در خواب فرصت می‌کند اطلاعاتی را که در طول روز دریافت کرده پردازش و تثبیت کند. وقتی خوابمان کم یا بی‌کیفیت است، تمرکزمان به‌ تبع پایین می‌آید، یادگیری‌مان کمتر می‌شود و به‌یاد آوردن اطلاعات نیز سخت‌تر خواهد شد. به همین دلیل ممکن است بعد از چند شب کم‌خوابی احساس کنیم حافظه‌مان خراب شده، در حالی که بخش قابل‌توجهی از مشکل، خستگی و کاهش توجه است. اگر این کم‌خوابی ادامه‌دار باشد، طبیعتا اثر آن نیز بیشتر می‌شود. …