خودباوری کارکنان مهم‌ترین نقطه عطف صنعت نفت است

هم‌زمان با هشتم مهر، سالروز تأسیس وزارت نفت، با حجت‌اله غنیمی‌فرد، حدود پنج دهه سپری‌شده این صنعت را مرور کردیم؛ از چرایی شکل‌گیری وزارت نفت پس از پیروزی انقلاب گرفته تا تغییراتی که در طول این سال‌ها پشت‌سر گذاشته است. وی این سال‌ها را به سه دوره تقسیم می‌کند: سال‌های جنگ تحمیلی اول و مقاومت کارکنان نفت برای حفظ تولید و صادرات، دوره پس از جنگ تحمیلی اول و توسعه صنعت و دوره‌ای که از جنگ ۱۲ روزه آغاز شده است و همچنان ادامه دارد. او در گفت‌وگو با خبرنگار شانا با مرور این سال‌ها، فداکاری و خودباوری کارکنان صنعت نفت را مهم‌ترین نقطه عطف می‌داند.

این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانیم.

تأسیس وزارت نفت در هشتم مهر ۱۳۵۸ در چه فضایی رقم خورد و چه نیازها و شرایطی باعث تشکیل یک وزارتخانه مستقل برای نفت شد؟

در آن ایام، تشکیلات نفت، چه در بخش تولید و چه در برخی از بخش‌های دیگر، حتی در بخش صادرات نفت خام، در اختیار طرف‌های قراردادی ایران برای تولید نفت بود. برخلاف اطلاعاتی که در برخی منابع درباره تولید نفت در سال‌های پیش از انقلاب گفته می‌شود، ازجمله نشریات سال‌های مختلفی که شرکت انگلیسی بی‌پی به‌عنوان آمار تولید نفت در جهان منتشر می‌کرد، تولید نفت ایران در سال ۱۹۷۴ معادل ۶ میلیون بشکه در روز درج شده است؛ درحالی‌که براساس آمار دقیق موجود در شرکت ملی نفت ایران، در این سال، فقط ظرف دو ماه ۶ میلیون بشکه در روز نفت خام تولید شده است.

با توجه به انواع قراردادهایی که برای تولید نفت در ایران قبل از انقلاب وجود داشت، باید توجه کرد که بخش عمده کار این مجموعه پیش از انقلاب در اختیار خود ایران نبود. مثلاً کنسرسیوم، کمتر از دو سال پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، میان شرکت ملی نفت ایران و گروهی از شرکت‌های آمریکایی، فرانسوی، هلندی و انگلیسی تشکیل شد. بعد از این دوره نیز برخی شرکت‌های دیگر وارد شدند؛ از مهم‌ترین آن‌ها شرکت ایتالیایی بود. شرکت‌هایی هم پس از آن از کشورهای مختلف آمدند و با قراردادهای مختلف در تولید نفت خام و در بخش بالادستی نفت خام دخالت مستقیم داشتند. …