بازار
در گویش محلی، چشمه‌ای که سرچشمه این جریان آبی است، چشمه فرشه خوانده می‌شود؛ چشمه‌ای که آب آن از دامنه‌های الوند می‌جوشد و در مسیر خود، حیات را به دره، باغ‌ها و زمین‌های پیرامون می‌بخشد. منابع موجود نیز چشمه فرشه را از منابع مهم آب منطقه دره مرادبیگ و سیلوار معرفی کرده‌اند.
اما آلوسگرد تنها یک جریان آب نیست. رودخانه در طول مسیر خود، بخشی از سیمای طبیعی و تاریخی همدان را شکل داده است. باغ‌هایی که در حاشیه آن پدید آمده‌اند، فضای سبز، آسیاب‌های آبی و محله‌هایی که در گذشته در ارتباط با رودخانه شکل گرفته بودند، نشان می‌دهند که زندگی مردم همدان در دوره‌هایی از تاریخ، ارتباطی مستقیم با این رود داشته است. پژوهش‌های شهری درباره رودخانه‌های همدان نیز تأکید کرده‌اند که رودخانه‌ها در شکل‌گیری ارتباط میان طبیعت، ساختار شهر و زندگی اجتماعی نقش داشته‌اند.
آلوسگرد حتی در ساختار شهر تاریخی همدان نیز حضور پررنگی داشته است. گزارش‌های تاریخی و مطالعات معماری از وجود پل‌ها، محله‌ها و مسیرهایی در ارتباط با این رودخانه سخن گفته‌اند؛ به‌گونه‌ای که رودخانه نه در حاشیه شهر، بلکه در متن زندگی شهری قرار داشته است.
شاید به همین دلیل است که صحبت از آلوسگرد، فقط صحبت از آب نیست؛ صحبت از بخشی از حافظه تاریخی، فرهنگی و طبیعی همدان است.
در دهه‌های گذشته، بخش‌هایی از رودخانه پوشانده شده، مسیر طبیعی آن در نقاطی تغییر کرده و ورود فاضلاب و ساخت‌وساز در حریم رودخانه، مشکلات جدی برای آن ایجاد کرده است. کانال بتنی روی رودخانه
…
