تهران؛ شهری بزرگ‌تر از ترافیک و دود

یادداشت، وحید محمدی یکتا، مدیرکل استانها خبرگزاری مهر؛ ۱۴ مهر، «روز تهران» را نباید صرفاً یکی دیگر از مناسبت‌های تقویم دانست، پشت این تاریخ، بخشی از داستان شکل‌گیری تهران به‌عنوان پایتخت ایران و تحولات سیاسی و اجتماعی کشور قرار دارد؛ داستان شهری که در طول بیش از دو قرن، از یک پایتخت قاجاری به کلان‌شهری تبدیل شده که امروز قلب اداری، اقتصادی، علمی، فرهنگی و اجتماعی ایران در آن می‌تپد.

۱۴ مهرماه ۱۲۸۶، همزمان با تصویب متمم قانون اساسی مشروطه، جایگاه تهران به‌عنوان پایتخت و مرکز سیاسی کشور در ساختار حقوقی آن دوره تثبیت شد، البته تهران پیش از آن و از دوره آقامحمدخان قاجار پایتخت ایران شده بود، اما قرار گرفتن نام پایتخت در چارچوب قانون اساسی مشروطه، اهمیت تاریخی ویژه‌ای به این تاریخ بخشید، از همین رو، ۱۴ مهر بهانه‌ای برای بازخوانی گذشته تهران و اندیشیدن به آینده آن شده است؛ شهری که تاریخ معاصر ایران را در کوچه‌ها، میدان‌ها، بناها و محله‌هایش می‌توان خواند.

تهران اما تنها شهری با یک گذشته تاریخی نیست؛ تهران امروز، شهری میان فرصت و چالش، میان توسعه و فرسودگی، میان خاطره و آینده است.

پایتخت ایران در طول دهه‌های گذشته، بار جمعیتی و مدیریتی سنگینی را بر دوش کشیده است، تمرکز بخش قابل‌توجهی از مراکز اقتصادی، اداری، دانشگاهی، درمانی، رسانه‌ای و فرهنگی کشور در تهران، این شهر را به یکی از مهم‌ترین موتورهای فعالیت ملی تبدیل کرده است؛ اما همین تمرکز، هزینه‌هایی نیز به همراه داشته است؛ از ترافیک و آلودگی هوا گرفته تا فشار بر منابع آب، افزایش هزینه مسکن، فرسودگی برخی بافت‌های شهری، کاهش سرانه برخی خدمات در مناطق مختلف و فاصله‌ای که میان کیفیت زندگی در بخش‌هایی از شمال و جنوب و حتی شرق و غرب شهر دیده می‌شود.

بنابراین اگر قرار است از تهران سخن بگوییم، نباید شهر را بزک کرده دیده و تنها از برج‌ها، بزرگراه‌ها، مراکز خرید و پروژه‌های عمرانی بگوییم، شهر را باید از زاویه زندگی شهروندان سنجید، اینکه یک کارمند چه میزان از روز خود را در مسیر رفت‌وآمد از دست می‌دهد، یک خانواده چه اندازه برای مسکن هزینه می‌کند، یک کودک در کدام محله به فضای سبز و امکانات فرهنگی دسترسی دارد و یک سالمند چقدر آسان می‌تواند از حمل‌ونقل عمومی استفاده کند، بخشی از واقعیت تهران امروز است. …