در سالهای اخیر، تعبیر «مدرنیته اسلامی» در برخی مباحث فکری و نظری مطرح شده است. اساسا آیا میتوان از شکلگیری نوعی مدرنیته اسلامی سخن گفت؟ نسبت میان اسلام و مدرنیته را چگونه باید تعریف کرد؟
به نظر من، تعبیر «مدرنیته اسلامی» تعبیری رهزن، نارسا و حتی نقضغرض است؛ چراکه در درجه نخست، مدرنیته و مناسبات نظری و تاریخی آن را محور و اصل قرار میدهیم و سپس با این تصور که لابد اشکالی ندارد، ظرفیتهای اسلامی را نیز بر آن محور بار میکنیم. به واقع در چنین رویکردی، مدرنیته به نقطه عزیمت تبدیل میشود و اسلام در جایگاه عنصری قرار میگیرد که باید خود را با آن سازگار کند. به همین دلیل این تعبیر را ناقص میدانم.
اگر قرار نیست مدرنیته محور قرار بگیرد، پس الگوی مطلوب شما برای حضور و نقشآفرینی دین در جهان معاصر چیست؟ آیا میتوان از حکمرانی دینی در عصر مدرن سخن گفت؟
اگر نحوه تحقق عدالت بهگونهای باشد که صرفا اقتضایی و موردی نباشد، بلکه قابلیت تعمیم، تعلیم و تثبیت داشته باشد، یعنی وقتی عدالت محقق میشود، بتواند خود را در قالبهایی مانند قانون و نهاد تثبیت کند، در این صورت میتوان از حکمرانی سخن گفت. به بیان دیگر، هنگامی که عدالت از سطح رفتارهای فردی و اقدامات موردی فراتر میرود و به یک سازوکار پایدار و قابلتعمیم تبدیل میشود، میتوان آن را نوعی حاکمیت عدل دانست.
در چنین شرایطی، ما از حکمرانی دینی در عصر مدرن سخن میگوییم. البته این مسیر احتمالا مسیری پرتنش خواهد بود؛ زیرا نظام ارزشی مسلط و هژمون در روزگار ما، نظامی مدرن است که از تاریخ استکبار، استعمار و استثمار برآمده است؛ بنابراین تحقق حکمرانی دینی در چنین بستری نمیتواند بدون مواجهه و چالش با مناسبات حاکم بر جهان مدرن صورت بگیرد. …


دانلود از کافه بازار




























































