انضباط مالی پیش‌شرط عبور از هسته سخت تورم؛ فقط ابزار پولی اثرگذار نیست

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ تحولات آماری شهریورماه، بیش از آنکه صرفا بازتاب‌دهنده نوسانات معمولِ شاخص‌ها باشد، حاوی یک سیگنال معنادار از وضعیتِ «اقتصادِ پساشوک» است. تغییر جهت نرخ تورم نقطه به نقطه پس از ۱۵ ماه حرکت مستمر در مسیر صعودی و تثبیت تورم ماهانه در کانال‌های پایین‌تر، نخستین نشانه‌های جدی از تخلیه اثرات شوک‌های برون‌زا و فروکش کردن انتظارات تورمی است. 

با این حال، در ادبیات مدرن اقتصاد کلان، این «تغییر مسیر» نه به معنای پایانِ داستانِ تورم، بلکه به مثابه ورود به فازِ دشوارترِ «مدیریت هسته سخت» تلقی می‌شود. برای درک اهمیت این تحول، باید فراتر از اعداد سطحی رفت و چگونگیِ تبدیل «شوک» به «ساختار» را تحلیل کرد. عبور از نقطه عطف: چرا ارقام شهریور حامل پیامی متفاوت هستند؟

اهمیت بنیادی آمار اخیر در «تغییر فازِ انتظارات» است. در اقتصاد، تورم فقط محصول نقدینگی نیست، بلکه حاصلِ جمعِ جبری نقدینگی و انتظاراتِ عاملان اقتصادی است. وقتی یک شاخص برای ۱۵ ماه متوالی صعودی می‌ماند، جامعه و فعالان بازار، این صعود را به یک «روند دائمی» تبدیل می‌کنند که به اصطلاح به آن اینرسی تورمی می‌گویند. در چنین وضعیتی، رفتار تولیدکننده و مصرف‌کننده «پیش‌دستانه» می‌شود و قیمت‌ها پیش از وقوع شوک، افزایش می‌یابند.

تغییر جهت نمودار در شهریورماه، فارغ از میزانِ عددیِ آن، سدِ ذهنیِ «صعودِ ابدی قیمت‌ها» را می‌شکند. این رویداد نشان می‌دهد که سیاست‌گذار پولی موفق شده بخشی از فشارهای روانی ناشی از جنگ، نااطمینانی‌های منطقه‌ای و شوک‌های ارزی ابتدای سال را مدیریت کند. این نخستین گام برای بازپس‌گیری «لنگر اسمی» اقتصاد است. مدیریت انتظارات؛ بازی در زمین نااطمینانی‌ها

اقتصاد ایران در ماه‌های ابتدایی سال جاری، با یک «شوکِ هم‌افزا» روبه‌رو بود. فشارهای تحریمی، تنش‌های منطقه‌ای و تلاطمات ارزی، همگی دست به دست هم داده بودند تا انتظارات تورمی را به قله‌هایی بی‌سابقه برسانند. در این میان، اهمیتِ کاهش شتاب تورم ماهانه به ۳ درصد، در این است که از یک «مارپیچ تورمی» جلوگیری کرده … …