شانه‌تراش دگرباره جوان شد

  زهرا کشوری؛  دبیر گروه زیست‌بوم   /  علیرضا کاظمی دولابی، کارشناس بین‌المللی توسعه روستایی در گفت‌و‌گو با «ایران»، از یک «تغییر الگو»ی بنیادین سخن می‌گوید:‌ گذار از گفتمان «حمایتی و محرومیت‌زدایی» به گفتمان «تولید ثروت و ارزش‌آفرینی.» او با استناد به تجربه شش‌ساله پیاده‌سازی مدل توسعه پایدار در روستای «شانه‌تراش» تنکابن (غرب مازندران)، نجات هویت، معکوس‌سازی مهاجرت، احیای میانگین سنی و ارتقای ارزش اقتصادی روستا را به مثابه یک «سازوکار قابل تکثیر ملی» و جایگزین روش‌های فعلی واکاوی می‌کند.

 

از محرومیت‌زدایی تا ثروت‌آفرینی

به گفته کاظمی دولابی، تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، ایران نزدیک به ۷۰ هزار روستا داشت؛ اما امروز این آمار به حدود ۳۲ هزار روستای دارای سکنه در استان‌های مختلف تقلیل یافته است. بخش عمده‌ای از این روستاها متروکه، خالی از سکنه و از میان رفته‌اند و بخشی دیگر نیز پس از عبور جمعیت از مرز ۵ هزار نفر، با تعاریف قوانین تقسیمات کشوری به شهر تبدیل شده‌اند.

این کارشناس اضافه می‌کند: از منظر ظرفیت‌شناسی گردشگری، بوم‌شناسی و اقلیم، تک‌تک این روستاها قابلیت‌های منحصربه‌فردی دارند؛ اما چالش و خلأ بزرگ کشور در دهه‌های گذشته این بوده که محور تمام سیاست‌گذاری‌ها در قبال روستا «فقرزدایی و محرومیت‌زدایی» تعریف شده است. وی ادامه می‌دهد: امروز ما نیازمند یک «تغییر پارادایم» جدی در گفتمان توسعه هستیم؛ باید از ادبیات فقرزدایی عبور کنیم و به سمت گفتمان «ارزش‌آفرینی و تولید ثروت» برویم. کاظمی دولابی در توضیح ضرورت این تغییر گفتمان، می‌گوید: هر روستا فی‌نفسه یک گنجینه عظیم برای تولید ثروت است. وقتی نگاه شما فقط فقر باشد، سیاست‌ها به سمت مسکن‌های موقت میل می‌کند؛ اما اگر نگاه بر مبنای ارزش‌آفرینی تعریف شود، زیرساخت‌ها و امکانات نیز متناسب با بازدهی اقتصادی و زیستی طراحی خواهند شد. …