سرمقاله وطن امروز/ درس‌های شرایط جنگ برای تحول در نظام اداره کشور؛ حکمرانی با اراده‌های زنده | آخرین خبر

 اکنون کشور در یکی از سرنوشت‌سازترین مقاطع تاریخ و در میانه رویارویی مستقیم با رژیم صهیونیستی و حامیان غربی آن در منطقه قرار دارد. تجربه این شرایط جنگ، به یک محک عینی برای سنجش سازوکارهای اداره کشور بدل شده است. این آزمون نشان داد سازوکارهایی که بر پایه عقلانیت انقلابی، سرعت عمل، انگیزه مکتبی و منطق مقاومت شکل گرفته‌اند، توان عملیاتی و کارآمدی بالایی دارند و باید تثبیت شوند. در نقطه مقابل، بخش مهمی از ساختار اداری و دیوان‌سالاری کشور همچنان گرفتار کندی، تعلل و محافظه‌کاری است. از این رو بازنگری، ترمیم و چابک‌سازی فوری این بخش، ضرورتی حیاتی برای تداوم جمهوری اسلامی و صیانت از اقتدار کشور است.  انقلاب اسلامی با بهره‌گیری از مشروعیت دینی و پشتوانه مردمی نهاد ولایت فقیه، نظام سیاسی پیشین را دگرگون کرد و اصولی نوین چون عدالت‌خواهی، مردم‌باوری و حاکمیت احکام اسلام را مبنای عمل قرار داد. با این حال، این پرسش اساسی در سطح آسیب‌شناسی حکومت پدید آمده: چرا بخشی از این اهداف و راهبردهای کلان، در فرآیند تبدیل شدن به برنامه‌های اجرایی و خروجی‌های ملموس، با ایستایی مواجه می‌شوند؟ 

پاسخ به این پرسش در نوع مواجهه انقلاب اسلامی با «ماشین دولت» نهفته است. جمهوری اسلامی با وجود دگرگونی در رأس هرم قدرت و مبانی مشروعیت، در مقام اداره روزمره کشور همان دیوان‌سالاری متمرکز و نفت‌پایه‌ای را به ارث برد که پیش از انقلاب روح آن برای اداره جامعه بر مبنای الگوهای غربی شکل گرفته بود. در دهه‌های پس از انقلاب نیز بخش مهمی از این ساختار با الگوهای مدیریتی تکنوکراتیک و ادبیات ترجمه‌ای بازتولید شد. 

در نتیجه، نوعی ناهمخوانی دائم میان آرمان‌های تحول‌خواهانه نظام و رفتار روزمره ماشین اداری شکل گرفت که پیامد آن، کند شدن ضرباهنگ پیشرفت و فرسایش بازدهی سیاست‌های کلان است.

رمزگشایی از معمای کارآمدی؛ چرا در موشک مقتدریم و در اقتصاد منفعل؟ …