دیپلماسی گازی

گروه بین‌الملل: مسعود پزشکیان، شامگاه دوشنبه وارد مسکو شد؛ سفری که در ظاهر برای شرکت در هشتمین اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز انجام شده اما دستورکار آن فراتر از سخنرانی در یک نشست انرژی است. رئیس‌جمهور ایران در پایتخت روسیه فرصتی دارد تا همزمان چند پرونده را دنبال کند: تأمین گاز در آستانه فصل سرما، گسترش همکاری‌های اقتصادی با روسیه و ترکمنستان، توسعه بازارهای صادراتی و رایزنی با قطر درباره تحولات پرتنش منطقه. در شرایطی که تحریم‌های آمریکا، محدودیت‌های اقتصادی و آسیب‌دیدگی زیرساخت‌های انرژی فشار مضاعفی بر ایران وارد کرده‌اند، پرسش اصلی این است که آیا دیپلماسی در مسکو می‌تواند به توافق‌هایی عملی و درآمدزا منجر شود یا این سفر نیز در سطح تفاهم‌های سیاسی باقی خواهد ماند.

ماجرا چیست؟

مجمع کشورهای صادرکننده گاز، نزدیک به دو دهه پیش با هدف تقویت همکاری میان تولیدکنندگان شکل گرفت. این نهاد ۱۲ عضو اصلی از‌جمله ایران، روسیه، قطر، الجزایر، نیجریه و ونزوئلا و ۸ عضو ناظر دارد. اعضای آن همچنین ۴۴‌ درصد تولید بازارمحور، ۵۳‌ درصد مبادلات خط لوله و ۵۷‌ درصد تجارت جهانی گاز طبیعی مایع ‌شده را در اختیار دارند؛ ارقامی که نشان می‌دهد، تصمیم‌ها و هماهنگی‌های این مجموعه می‌تواند بر مسیرهای تأمین و تجارت جهانی انرژی اثر بگذارد. در اجلاس مسکو، تقویت همکاری‌های مالی، توسعه زیرساخت‌های انرژی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر تحریم‌های غرب از محورهای مهم گفت‌وگوهاست. یکی از پیشنهادهای مطرح ‌شده، ایجاد بانک تخصصی مجمع برای تأمین مالی پروژه‌های گازی است؛ طرحی که می‌تواند، وابستگی به نظام بانکی غرب و محدودیت‌های ارزی را کاهش دهد. استفاده از ارزهای ملی در مبادلات گازی نیز در همین چارچوب قرار می‌گیرد.

چرا ایران به این نشست نیاز دارد؟

برای ایران، اهمیت اجلاس تنها به فرصت‌های صادراتی محدود نمی‌شود. شبکه گاز کشور در آستانه فصل سرما با ناترازی عرضه و تقاضا و افت فشار فصلی روبه‌روست. آسیب‌دیدگی زیرساخت‌های گازی در جنگ رمضان و کاهش بخشی از ظرفیت تولید نیز بر این وضعیت افزوده است. در نتیجه، استان‌های شمالی، به‌ویژه مازندران، گلستان و خراسان شمالی، در معرض خطر محدودیت یا قطع گاز قرار دارند.

شریک انرژی یا مسیر تازه صادرات؟ …