وی افزود: در حال حاضر ۲۲۶ ایستگاه هواشناسی از انواع مختلف در سطح خراسان رضوی فعال است که ایستگاههای سینوپتیک از مهمترین آنها هستند و بهصورت ۲۴ ساعته اطلاعات و پارامترهای جوی را ثبت و ارسال میکنند.
مدیرکل هواشناسی خراسان رضوی با اشاره به وجود ۲۶ ایستگاه سینوپتیک اصلی در استان، گفت: ۹ ایستگاه از این مجموعه در شبکه بینالمللی جیبون قرار دارند و دادههای آنها در شبکه جهانی هواشناسی منتشر میشود.
وی ادامه داد: علاوه بر ایستگاههای زمینی، اطلاعات سطوح فوقانی جو نیز برای پیشبینیهای هواشناسی اهمیت زیادی دارد. در کشور حدود ۱۵ ایستگاه بالاسنجی وجود دارد که ایستگاه مشهد نیز یکی از آنهاست و اطلاعات سطوح فوقانی را از طریق بالن و تجهیزات رادیوسوند ثبت و ارسال میکند. ۱۶۵ ایستگاه بارانسنجی در خراسان رضوی
دهقانپور با اشاره به فعالیت ایستگاههای تخصصی هواشناسی در استان بیان کرد: چهار ایستگاه جادهای در محورهای آلماجوق، تیوان، ابرش و رباط سفید فعال است که علاوه بر پارامترهای جوی، شرایط سطح جاده را نیز اندازهگیری میکنند و اطلاعات آنها بهویژه در فصل زمستان برای راهداری مورد استفاده قرار میگیرد.
وی بیشترین تعداد ایستگاههای هواشناسی استان را مربوط به ایستگاههای بارانسنجی دانست و افزود: در حال حاضر ۱۶۵ ایستگاه بارانسنجی در سطح استان وجود دارد که بخشی از آنها بهصورت سنتی فعالیت میکنند.
مدیرکل هواشناسی خراسان رضوی تصریح کرد: تبدیل ایستگاههای سنتی به ایستگاههای خودکار در دستور کار قرار دارد و تاکنون حدود ۱۴ ایستگاه ارتقا یافته است. بر اساس برنامهریزی انجامشده، قرار است طی یک بازه سه تا چهار ساله، سایر ایستگاهها نیز به سیستم خودکار مجهز شوند. رادار هواشناسی استان در انتظار ورود تجهیزات
دهقانپور در پاسخ به پرسشی درباره آخرین وضعیت رادار هواشناسی خراسان رضوی اظهار کرد: برای احداث رادار، بخش زیرساختی پروژه بر عهده استان و خرید تجهیزات بر عهده سازمان هواشناسی کشور است.
وی افزود: پروژه رادار هواشناسی خراسان رضوی از سال ۱۳۸۷ مطرح شده بود، اما به دلیل تأمین نشدن منابع مالی، اقدام عملیاتی مؤثری در این زمینه انجام نشد. در سالهای اخیر، موضوع زمین و انشعاب برق پروژه پیگیری و طی حدود سه سال گذشته بخش زیرساختی آن شامل ساختمان، برج رادار و تجهیزات جانبی و برق اضطراری آماده شده است.
مدیرکل هواشناسی خراسان رضوی ادامه داد: مناقصه خرید تجهیزات رادار توسط سازمان هواشناسی برگزار شده، شرکت برنده مشخص و قرارداد نیز منعقد شده است، اما با توجه به خارجی بودن تجهیزات و محدودیتهای موجود در زمینه خرید و ورود این تجهیزات به کشور، روند انتقال آنها با چالش مواجه شده است.
وی تأکید کرد: امیدواریم با رفع محدودیتهای موجود، تجهیزات رادار وارد کشور شود. همچنین با توجه به پیشرفت پروژه، خراسان رضوی بر اساس تفاهمنامهای که میان رئیس سازمان هواشناسی کشور و استاندار خراسان رضوی امضا شده، در زمره اولویتهای نخست قرار گرفته است. ۱۰ رادار هواشناسی در کشور فعال است
دهقانپور با اشاره به اهمیت رادارهای هواشناسی گفت: تاکنون ۱۰ رادار هواشناسی در کشور نصب شده است و شرق کشور از نظر پوشش راداری با کمبود مواجه بوده است.
وی افزود: راهاندازی رادار در خراسان رضوی میتواند به ارتقای پیشبینیهای کوتاهمدت و پایش دقیقتر پدیدههای جوی، بهویژه بارشها و مخاطرات جوی، کمک کند.
مدیرکل هواشناسی خراسان رضوی همچنین از تجهیز بخش پردازش و بانکهای اطلاعاتی این اداره کل خبر داد و گفت: تجهیزات سختافزاری و پردازشی مورد نیاز فراهم شده و کارشناسان در حال اجرای مدلهای هواشناسی هستند که بهویژه در پیشبینیهای کوتاهمدت کاربرد دارند.
دهقانپور با اشاره به محصولات هواشناسی گفت: یکی از مهمترین محصولات این مجموعه، گزارشهای روزانه وضعیت جوی است که بهصورت مستمر تهیه و برای اطلاعرسانی در اختیار رسانهها و دستگاههای مختلف قرار میگیرد.
وی ادامه داد: در شرایط خاص و متناسب با سطح مخاطره، هشدارهای هواشناسی در سطوح زرد، نارنجی و قرمز صادر میشود تا دستگاههای عضو ستاد مدیریت بحران بتوانند آمادگی لازم را داشته باشند و اقدامات پیشگیرانه را انجام دهند.
به گفته وی، مخاطراتی مانند گردوخاک، سیلاب، افزایش دما و وزش باد شدید از جمله پدیدههایی هستند که در صورت رسیدن به آستانههای مخاطرهآمیز، برای آنها هشدار هواشناسی صادر میشود. توسعه هواشناسی کشاورزی
مدیرکل هواشناسی خراسان رضوی همچنین با اشاره به فعالیتهای پژوهشی این اداره کل گفت: با توجه به دادهمحور بودن هواشناسی، بخش تحقیقات بر اساس نیازهای جامعه پروژههای مختلفی را دنبال میکند که یکی از مهمترین حوزهها، کشاورزی است.
وی در پایان درباره پدیده «النینو» نیز اظهار کرد: شرایط جوی تحت تأثیر پارامترهای مختلفی قرار دارد و پدیده النینو نیز عمدتاً به نوسانات شرایط دمایی اقیانوسها، بهویژه اقیانوس آرام، مرتبط است و در این زمینه سه وضعیت کلی شامل النینو، لانینا و فاز خنثی مطرح است. احتمال بهبود بارشهای پاییزی خراسان رضوی با تقویت النینو
مدیرکل هواشناسی خراسان رضوی، گفت: با توجه به تقویت پدیده النینو و بررسیهای انجامشده، احتمال بهبود شرایط بارشی کشور و خراسان رضوی در پاییز و نیمه نخست زمستان وجود دارد، هرچند پیشبینیهای فصلی ماهیتی احتمالاتی دارند و عوامل اقلیمی دیگری نیز میتوانند بر این شرایط اثرگذار باشند.
دهقانپور، اظهار کرد: النینو زمانی شکل میگیرد که دمای آب اقیانوس در بخشهای مرکزی و شرقی اقیانوس آرام افزایش پیدا کند و بر اساس دادههای موجود، شرایط لازم برای شکلگیری این پدیده فراهم شده است.
وی افزود: النینو میتواند بخشهای مختلف جهان را تحت تأثیر قرار دهد؛ در برخی مناطق موجب افزایش بارش و در برخی مناطق دیگر موجب کاهش بارش و بروز خشکسالی میشود. بهعنوان نمونه، در بخشهایی از آمریکای جنوبی از جمله اکوادور و شیلی، احتمال افزایش بارش و بارشهای سیلآسا وجود دارد، در حالی که بخشهایی از جنوب شرق آسیا مانند اندونزی و استرالیا معمولاً با کاهش بارش و خشکسالی مواجه میشوند.
در ادامه حتما بخوانید پاییز پربارش در راه خراسان رضوی؟ | پیشبینی ۷۰ درصدی بارش بهتر +فیلم احتمال بهبود بارشهای پاییزی ایران
مدیرکل هواشناسی خراسان رضوی با اشاره به اثرات غیرمستقیم النینو بر ایران بیان کرد: بر اساس بررسیهای انجامشده در سالهای گذشته، در شرایط النینو، بهویژه زمانی که این پدیده از شدت بیشتری برخوردار باشد، معمولاً آغاز بارشها در فصل پاییز زودتر اتفاق میافتد و احتمال وقوع بارشهای شدید نیز افزایش پیدا میکند.
دهقانپور ادامه داد: بر اساس بررسیهای پژوهشکده اقلیمشناسی مشهد و گزارشهای پیشبینی فصلی، در حال حاضر احتمال بهبود شرایط بارشی کشور حدود ۷۰ درصد برآورد شده است و پیشبینی میشود بارشهای زودهنگام در پاییز و نیمه نخست زمستان رخ دهد.
وی با تأکید بر احتمالاتی بودن پیشبینیهای فصلی گفت: النینو یکی از شاخصهای مهم اثرگذار بر آبوهوای کشور است، اما تنها عامل تعیینکننده نیست و ممکن است سایر پدیدهها و پارامترهای جوی اثرات آن را تقویت یا خنثی کنند. هشدار درباره احتمال بارشهای رگباری و سیلابی
مدیرکل هواشناسی خراسان رضوی همچنین نسبت به احتمال وقوع بارشهای شدید و رگباری هشدار داد و گفت: همراه با شرایط النینو معمولاً افزایش دما نیز رخ میدهد و ترکیب این شرایط میتواند زمینه را برای بارشهای رگباری، همرفتی و حتی سیلابی فراهم کند.
وی افزود: مناطق دامنههای زاگرس در کشور میتوانند بیش از بسیاری از مناطق دیگر تحت تأثیر این شرایط قرار گیرند. در خراسان رضوی نیز بررسیهای انجامشده نشان میدهد در شرایط النینو، وضعیت بارشی استان میتواند نسبت به برخی سالهای اخیر مطلوبتر باشد.
دهقانپور تأکید کرد: وظیفه هواشناسی پیشبینی شرایط آینده و ارائه اطلاعات لازم برای تصمیمگیری است، اما در کنار آن دستگاههای متولی نیز باید از قبل آمادگی لازم را ایجاد کنند؛ چرا که در بازه کوتاهمدت امکان انجام بسیاری از اقدامات پیشگیرانه وجود ندارد. کاهش بارش در خراسان رضوی و مشهد
وی با اشاره به روند کاهشی بارش در سالهای اخیر اظهار کرد: در سالهای گذشته کشور با کاهش متوسط بارش مواجه بوده است. متوسط بارش شهر مشهد که حدود ۲۵۰ میلیمتر بوده، به حدود ۲۲۰ میلیمتر کاهش یافته و متوسط بارش استان نیز به حدود ۱۹۰ میلیمتر رسیده است.
مدیرکل هواشناسی خراسان رضوی افزود: روند تغییرات اقلیمی در محدوده جغرافیایی کشور به سمت افزایش دما و کاهش بارش حرکت کرده و همین مسئله ضرورت برنامهریزی برای مدیریت منابع آب و مقابله با پیامدهای خشکسالی را افزایش میدهد.
وی تصریح کرد: حتی اگر امسال بارشهای مناسبی داشته باشیم، احتمال وقوع بارشهای رگباری و سیلابی نیز وجود دارد؛ بنابراین باید از هماکنون برای مدیریت روانآبها و منابع آبی ناشی از بارش برنامهریزی شود تا بتوان از این منابع در حوزههای شرب، کشاورزی، منابع طبیعی و سایر بخشها استفاده کرد. تجربه سیلاب مشهد؛ ضرورت آمادگی پیش از بارش
دهقانپور با اشاره به بارشهای سیلآسای مشهد در اردیبهشت ۱۴۰۳ گفت: در آن مقطع در برخی مناطق جنوبی مشهد در کمتر از نیم ساعت بیش از ۲۵ میلیمتر بارش ثبت شد و مجموع بارش ۲۴ ساعته نیز به حدود ۳۸ میلیمتر رسید که در پی آن خسارات جانی و مالی به مردم وارد شد.
وی تأکید کرد: باید به سمت مدیریت منابع آبی جاری و روانآبهایی که در پی بارشهای شدید ایجاد میشوند حرکت کنیم تا بتوان از این منابع به شکل مناسبی استفاده کرد و در عین حال خسارات ناشی از سیلاب را کاهش داد.
مدیرکل هواشناسی خراسان رضوی با اشاره به تداوم خشکسالی گفت: چندین سال سال است که کشور با شرایط خشکسالی مواجه است و در حال حاضر حدود ۹۷ درصد از مساحت استان با درجات مختلف خشکسالی، از ضعیف تا شدید، مواجه است.
دهقانپور افزود: از سوی دیگر، طی سالهای گذشته استفاده بیش از حد از منابع آب زیرزمینی در بخش کشاورزی موجب کاهش چشمگیر سطح آبهای زیرزمینی شده است.
وی ادامه داد: اگر بارشهای پیشرو بهدرستی مدیریت شوند، میتوان بخشی از مشکلات و نیازهای آبی را جبران کرد، هرچند حتی یک سال بسیار پربارش نیز نمیتواند تمام آثار ناشی از خشکسالیهای چندینساله را جبران کند.
به گفته وی، افزایش بارش در صورت مدیریت صحیح میتواند در حوزه منابع آب شرب و کشاورزی مؤثر باشد و همچنین به تقویت پوشش گیاهی و کاهش پیامدهای خشکسالی از جمله گردوخاک کمک کند. وضعیت بارش خراسان رضوی و مشهد
دهقانپور در ادامه با ارائه آماری از وضعیت بارش استان گفت: سال آبی از ابتدای مهرماه آغاز میشود و تا پایان شهریورماه ادامه دارد. در سال آبی جاری تاکنون متوسط بارش استان حدود ۲۷۰ میلیمتر ثبت شده است.
وی افزود: در مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۲۹ میلیمتر بارش در استان ثبت شده بود و متوسط بلندمدت نیز حدود ۱۸۳ میلیمتر بوده است.
مدیرکل هواشناسی خراسان رضوی تصریح کرد: بر اساس این آمار، میزان بارش استان نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۶۰ درصد افزایش داشته و نسبت به دوره بلندمدت نیز حدود ۱۳ درصد افزایش ثبت شده است.
وی درباره وضعیت بارش مشهد نیز گفت: متوسط بلندمدت بارش مشهد بیش از ۲۲۰ میلیمتر است و تاکنون حدود ۲۱۱ میلیمتر بارش در این شهر ثبت شده است. در مدت مشابه سال گذشته میزان بارش مشهد حدود ۱۵۲ میلیمتر و متوسط بلندمدت حدود ۲۱۶ میلیمتر بوده است.
دهقانپور افزود: بر این اساس، بارش مشهد نسبت به سال گذشته حدود ۳۹ درصد افزایش داشته، اما در مقایسه با دوره بلندمدت حدود ۲ درصد کاهش نشان میدهد.
وی در پایان بر ضرورت آمادگی دستگاههای اجرایی برای مدیریت پیامدهای احتمالی بارشهای شدید و استفاده صحیح از منابع آب حاصل از بارندگی تأکید کرد.
![[لیلا اردبیلی] میراث فرهنگی؛ فراتر از دیوار و سنگ](/news/u/2026-08-23/ettelaat-j0awm.jpg)
