آتش افلاطونیان پارس در ظلمت غرب؛ گزارش نشست گفتمان فردای ایران در مؤسسه اطلاعات با حضور دکتر انشاءالله رحمتی

اطلاعات - محمد محمودهاشمی: دکتر رحمتی در این جلسه سخنانی با عنوان «نظریات هانری کربن در خصوص اسلام ایرانی» ایراد کرد. ما وقتی به بحث درباره ایران می‌پردازیم یک سطح آن عاطفی و هیجانی است که بسیار خوب است. اما برای آنکه این بحث پایه‌ای و ماندگار باشد نیاز به نظریه‌پردازی درباره ایران داریم. خوشبختانه، ما یک سنت هزار ساله‌ای داریم که در آن به مسأله ایران فکر و درباره آن نظریه‌پردازی شده است. ولی ما باید در دوران جدید آن را بازخوانی کنیم و متناسب با شرایط جامعه و مسأله امروز آن را بیان کنیم.

حکمت متعالیه

اوج حکمت ما «حکمت متعالیه» است؛ یعنی اوج فلسفه ما حکمت متعالیه است. خدای متعال خیلی به ملاصدرا لطف داشته است که او توانسته یک تألیف و تلفیقی از جریان‌های مختلف فکری انجام دهد به گونه‌ای که ملاصدرا اکنون به لحاظ تأثیرگذاری فیلسوف اول ماست و اکنون در حوزه و دانشگاه فلسفه را با ملاصدرا آغاز می‌کنند. 

به نظرم این به لحاظی هم می‌تواند آفت بزرگی باشد چون ما وقتی به فلسفه خودمان می‌اندیشیم از آخرین فیلسوف به لحاظ زمانی یعنی ملاصدرا شروع می‌کنیم و بیشتر اوقات در همین فیلسوف باقی می‌مانیم. 

دانشجویان و طلاب فلسفه ملاصدرا را با «بدایه و نهایه» شروع می‌کنند و تا  آخر که «اسفار» را می‌خوانند باز در حال مطالعه فلسفه ملاصدرا هستند و اگر آثار دیگر فلاسفه را مطالعه کنند برای آن است که حاشیه‌ای بر اثر ملاصدرا را خوانده باشند؛ یعنی برای این که نظر ملاصدرا را بفهمند اثر سهروردی یا ابن‌سینا را می‌خوانند؛ چه برسد به افرادی که بسیار در فلسفه ما مهم هستند ولی اصلا ما آنها را به نام فیلسوف نمی‌شناسیم. اگر بخواهیم به این شیوه پیش برویم نمی‌توانیم از نظریات ملاصدرا بهره کافی ببریم. 

هستی آن سوی مرگ 

اهمیت پروژه کربن برای ما این است که ملاصدرا را در آن منظومه فکری که در آن قرار دارد در نظر می‌گیرد. کربن کتابی به نام «ارض ملکوت» دارد که عنوان فرعی آن «کالبد رستاخیزی انسان از ایران مزدایی تا ایران شیعی» است. 

به لحاظ آنچه ما برای نظریه‌پردازی راجع به ایران می‌خواهیم این کتاب بسیار مهم است. ویژگی برجسته ایرانی در این کتاب بیان می‌شود.  …