از میراث تمدنی تا قدرت نظامی؛ چین چگونه به جهان می‌نگرد؟ - حکمرانی هوشمند

ظهور چین به‌عنوان یکی از قدرت‌های بزرگ نظام بین‌الملل، این پرسش اساسی را پیش روی پژوهشگران قرار داده است که آیا این کشور در مسیر قدرت‌یابی جهانی، الگوی تاریخی قدرت‌های غربی را تکرار خواهد کرد یا بر پایه ویژگی‌های تاریخی و تمدنی خود، شیوه متفاوتی از اعمال قدرت را شکل خواهد داد. علی محمد سابقی، عضو شورای علمی اندیشکده تین شیا، معتقد است پاسخ به این پرسش مستلزم بررسی هم‌زمان الزامات ساختاری قدرت و نقش هویت تمدنی، حافظه تاریخی و سنت‌های سیاسی و راهبردی چین است. به گزارش پایگاه خبری حکمرانی هوشمند، سابقی با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی، دیدگاه‌های مطرح‌شده درباره رفتار چین به‌عنوان یک قدرت بزرگ را بررسی می‌کند و چهار روایت تمدنی این کشور، تفاوت تجربه تاریخی آن با قدرت‌های استعمارگر غربی، مناقشه درباره ماهیت فرهنگ راهبردی چین و جایگاه سلسله‌مراتب در نگرش تاریخی این کشور به نظم جهانی را مورد توجه قرار می‌دهد.

از دیدگاه این پژوهشگر، رفتار بین‌المللی چین را نمی‌توان صرفاً با تکیه بر منطق عمومی رقابت قدرت‌ها یا ویژگی‌های تمدنی این کشور توضیح داد. افزایش توانمندی‌های مادی، گسترش منافع و ضرورت تأمین امنیت، چین را با الزاماتی مشابه سایر قدرت‌های بزرگ مواجه می‌کند؛ در مقابل، برداشت تاریخی این کشور از جایگاه خود در جهان نیز می‌تواند بر اهداف، ابزارها و شیوه‌های اعمال قدرت آن تأثیر بگذارد.

بر همین اساس، سابقی استدلال می‌کند که تفاوت احتمالی چین با الگوی غربی قدرت، بیش از آنکه به معنای چشم‌پوشی از نفوذ و اقتدار بین‌المللی باشد، ممکن است در شکل و سازوکارهای اعمال قدرت این کشور نمود پیدا کند. الزامات قدرت‌یابی چین در کنار میراث تاریخی و تمدنی

سابقی معتقد است ظهور قدرت‌های بزرگ در تاریخ نظام بین‌الملل معمولاً با تغییر در توزیع قدرت، بازتعریف منافع ملی و تلاش برای تأثیرگذاری بر قواعد و ساختارهای نظم جهانی همراه بوده است. قدرت‌های اروپایی در دوران گسترش فرامرزی خود، از استعمار و تصرف سرزمین‌ها برای توسعه نفوذ اقتصادی و سیاسی بهره گرفتند. ایالات متحده نیز با وجود برخورداری از گرایش‌های تاریخی انزواطلبانه، به‌تدریج به قدرتی جهانی تبدیل شد که سیاست خارجی آن با نوعی رسالت‌گرایی و ادعای جهان‌شمولی ارزش‌ها پیوند خورد. …