سرمقاله جوان/ مراقب کاپیتولاسیون دیجیتال باشیم | آخرین خبر

سال ۱۳۴۳، مسئله این بود که دستگاه قضایی ایران حق رسیدگی به جرائم اتباع امریکایی را نداشت. اما امروز مسئله این است که اگر ذهن، رفتار و امنیت میلیون‌ها ایرانی در بستری شکل بگیرد که قواعدش را دیگران می‌نویسند، استقلال کشور زیر سؤال می‌رود. 

چهارم آبان، سالروز اعتراض تاریخی امام‌خمینی (ره) به کاپیتولاسیون، باید از یک مناسبت تقویمی به مسئله‌ای زنده برای نسل امروز تبدیل شود. در دوران پهلوی، قانونی به تصویب رسید که برای نظامیان امریکایی و افراد تحت تکفل آنان مصونیت قضایی در نظر می‌گرفت و صلاحیت دستگاه قضایی ایران را نادیده می‌گرفت. اعتراض امام، به امتیازی بود که حاکمیت ملی را تحقیر می‌کرد، اعتراضی که به دستگیری و حتی تبعید ایشان از کشورش انجامید. 

اما سؤال نسل جدید این است که اگر کاپیتولاسیون با پایان دوران طاغوت پهلوی به تاریخ پیوسته، پرداختن به آن چه اولویتی دارد؟ در پاسخ باید گفت ظاهراً شکل حقوقی کاپیتولاسیون دیگر وجود ندارد، اما نفی استقلال کشور و ملت که نقطه هدف کاپیتولاسیون بود، می‌تواند در قالب‌هایی تازه سر برآورد. در عصر دیجیتال، شلیک به استقلال کشور فراتر از اهداف فیزیکی و مرزها، در «زیرساخت‌های ارتباطی»، «پلتفرم‌های فراگیر»، «الگوریتم‌های پیشنهاد محتوا»، «داده‌های شخصی» و «ابزار‌های هوش مصنوعی» هم هست. 

وقتی ارتباطات و دریافت اطلاعات جامعه به خدماتی وابسته می‌شود که مالکیت و قواعد آنها بیرون از دسترس مؤثر کشور است، آسیب‌پذیری تازه‌ای پدید می‌آید. تغییر یکجانبه قواعد پلتفرم‌ها، حساب‌های جعلی، انتشار هدفمند اطلاعات نادرست، دست‌کاری افکار عمومی و بهره‌برداری از داده‌های کاربران، گاه با کمک شبکه‌های هماهنگ و چهره‌های پرمخاطب (سلبریتی‌ها)، می‌تواند اعتماد اجتماعی، استقلال و امنیت ملی را هدف بگیرد. نسل زد و آلفا در قلب این تحول قرار دارند، نسلی که بخش مهمی از یادگیری، ارتباطات و هویت‌یابی‌اش … …