۳ هزار همت معافیت‌ مالیاتی؛ به‌اندازه کل درآمد دولت

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ درآمدهای مالیاتی اصلی‌ترین و پایدارترین منابع بودجه‌ای دولت‌ها و مهم‌ترین ابزار بازتوزیع درآمد در جهان است. در ایران نیز اگرچه طی یک دهه اخیر سهم مالیات در تامین منابع بودجه‌ای دولت افزایش یافته اما نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی همچنان در مقایسه با کشورهای صنعتی و حتی برخی کشورهای منطقه پایین است. 

یکی از مسائل کمتر مورد توجه در نظام مالیاتی ایران، حجم گسترده معافیت‌ها و بخشودگی‌های مالیاتی است. براساس محاسبات سازمان برنامه و بودجه، مجموع مالیات ازدست‌رفته دولت از محل معافیت‌ها و بخشودگی‌ها در سال ۱۴۰۵ به حدود ۲ هزار و ۹۸۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد. برای تصور درشتی این عدد کافی است بدانیم در قانون بودجه سال جاری مجموع درآمدهای تکلیفی سازمان امور مالیاتی ۲ هزار و ۸۲۰ هزار میلیارد تومان است. به عبارتی، معافیت‌های مالیاتی حدود ۱۶۰ همت از کل تکالیف سازمان امور مالیاتی بیشتر است. 

توجه داشته باشیم ساماندهی معافیت‌های مالیاتی می‌تواند بخشی از چالش‌های تامین منابع و کسری بودجه دولت را برطرف کند؛ به‌ویژه در شرایطی که دولت برای افزایش حقوق کارکنان، تامین پرداخت‌های جاری در حوزه رفاه و سایر تعهدات خود با محدودیت منابع و کسری بودجه مواجه است، بازنگری در معافیت‌های مالیاتی می‌تواند منابع قابل ‌توجهی را در اختیار دولت قرار دهد. 

در اینجا ذکر دو نکته الزامی است. اول اینکه دولت در ساماندهی معافیت‌ها نباید به سراغ برخی از معافیت‌هایی برود که بر سفره خانوارهای کم‌درآمد اثرات تورمی دارد. مورد دوم نیز، اینکه باید توجه داشت اصلاح این وضعیت به‌معنای حذف یکباره مشوق‌ها یا افزایش فشار مالیاتی بر بنگاه‌های اقتصادی نیست، بلکه باید با پالایش معافیت‌های غیرضروری، محدود کردن امتیازات گسترده و تبدیل حمایت‌ها به مشوق‌هایی موقت، مشروط و قابل ارزیابی دنبال شود. در این مسیر، تمرکز بر فعالیت‌های سفته‌بازانه در بازار املاک و مستغلات، درآمدهای اتفاقی ارزی و حوزه‌هایی که معافیت‌های آنها لزوما به تولید و سرمایه‌گذاری مولد منجر نمی‌شود، اهمیت ویژه‌ای دارد. ۳ هزار همت معافیت‌های مالیاتی …