سوآپ ارزی چیست و چگونه می‌تواند به تجارت ایران با چین و روسیه کمک کند؟

سوآپ ارزی به معنای مبادله موقت دو ارز با تعهد مبادله معکوس در آینده است. فرض کنیم بانک مرکزی چین و بانک مرکزی ایران توافق کنند که در صورت نیاز، یوآن و ریال را با یکدیگر مبادله کنند.بانک مرکزی چین مقدار مشخصی یوآن در اختیار بانک مرکزی ایران قرار می‌دهد و در مقابل، ریال دریافت می‌کند. در سررسید قرارداد، بانک مرکزی ایران باید یوآن دریافتی را همراه با هزینه مالی توافق‌شده بازپرداخت کند و ریال اولیه نیز به ایران بازگردانده شود. بنابراین، سوآپ نوعی دسترسی موقت به نقدینگی ارز خارجی ایجاد می‌کند.  تجربه چین و امارات

در سال۲۰۲۳ میلادی، بانک‌های مرکزی چین و امارات توافقنامه سوآپ ارزی خود را برای پنج سال تمدید کردند. سقف این توافق‌نامه ۳۵‌میلیارد یوآن، معادل ۱۸‌میلیارد درهم اعلام شد. این توافق امکان تامین نقدینگی پول ملی ۲کشور را در چارچوب شرایط قرارداد فراهم می‌کند. اما باید توجه داشت که سقف توافق‌نامه لزوما به معنای استفاده کامل از منابع نیست. همچنین همکاری چین و امارات در پروژه ارز دیجیتال بانک مرکزی mBridge موضوعی جداگانه است. سوآپ، منابع پولی فراهم می‌کند؛ درحالی‌که سامانه CBDC می‌تواند زیرساخت انتقال و تسویه پول باشد.  آیا ایران و چین می‌توانند توافق مشابهی داشته باشند؟

از نظر فنی، چنین توافقی قابل طراحی است. فرض کنیم دو کشور خط سوآپ ۲۰‌میلیارد یوآنی ایجاد کنند. بانک مرکزی ایران می‌تواند در صورت فعال‌شدن خط، یوآن دریافت کند و مطابق شرایط قرارداد، از طریق بانک‌های مجاز در اختیار واردکنندگان قرار دهد. این منابع می‌توانند برای پرداخت بهای کالاهای وارداتی از چین مورد استفاده قرار گیرند. اما یک مساله بسیار مهم وجود دارد: بانک مرکزی ایران باید در سررسید، یوآن را بازپرداخت کند. بنابراین، باید از ابتدا مشخص باشد که منابع بازپرداخت از کجا تامین خواهد شد.  چه زمانی سوآپ مفید است؟

اگر ایران درآمد یوآنی قابل وصول داشته باشد؛ اما زمان دریافت آن با نیاز واردکنندگان هماهنگ نباشد، سوآپ می‌تواند این فاصله را پوشش دهد. برای مثال، بانک مرکزی امروز یوآن دریافت می‌کند و ۳ماه … …