از جیب مردم تا حساب بانک‌ها؛ هزینه پنهان ناترازی بانکی چقدر است؟

رویداد۲۴| در اقتصاد ایران، مردم فقط با تورم و گرانی کالا‌ها روبه‌رو نیستند؛ بخشی از هزینه مشکلاتی را هم می‌پردازند که در ترازنامه بانک‌ها انباشته شده است. بانک‌هایی که با مطالبات وصول‌نشده، دارایی‌های منجمد و کمبود منابع دست‌وپنجه نرم می‌کنند، برای ادامه فعالیت به منابع تازه نیاز دارند و این وضعیت می‌تواند از مسیر افزایش پایه پولی و نقدینگی، فشار تورمی را تشدید کند. به این ترتیب، ضعف مدیریت و نظارت در نظام بانکی به مسئله‌ای تبدیل می‌شود که نتیجه آن در سبد خرید خانوار‌ها دیده می‌شود.

بانک در هر اقتصادی باید واسطه‌ای میان پس‌انداز و سرمایه‌گذاری باشد. منابع مردم در بانک‌ها جمع می‌شود و در قالب تسهیلات به تولیدکنندگان، کسب‌وکار‌ها و خانوار‌ها اختصاص پیدا می‌کند. اما این چرخه زمانی مختل می‌شود که بخش قابل‌توجهی از تسهیلات بازنگردد، دارایی‌های بانک نقدشوندگی نداشته باشند یا منابع به فعالیت‌هایی اختصاص پیدا کنند که بازده اقتصادی مناسبی ندارند.

در چنین شرایطی، بانک ممکن است در ظاهر همچنان به فعالیت خود ادامه دهد، اما بخش مهمی از منابعش در دارایی‌هایی گرفتار شده باشد که امکان تبدیل سریع آنها به پول نقد وجود ندارد. مطالبات معوق، املاک و دارایی‌های کم‌بازده و بدهی‌های وصول‌نشده می‌توانند توان بانک برای تأمین مالی فعالیت‌های اقتصادی را کاهش دهند.

این وضعیت در نهایت به اقتصاد واقعی نیز آسیب می‌زند. بنگاه‌های تولیدی برای تأمین سرمایه در گردش با دشواری بیشتری روبه‌رو می‌شوند، هزینه دریافت تسهیلات بالا می‌رود و منابع مالی به جای حرکت به سمت فعالیت‌های مولد، صرف جبران مشکلات ترازنامه بانک‌ها می‌شود. ناترازی بانک‌ها؛ حلقه‌ای که تورم را تقویت می‌کند

یکی از مهم‌ترین پیامد‌های ناترازی بانکی، تأثیر آن بر متغیر‌های پولی است. بانکی که منابع کافی برای انجام تعهدات خود ندارد، ممکن است به استقراض از بازار بین‌بانکی یا اضافه‌برداشت از بانک مرکزی متوسل شود. اگر این وضعیت گسترده و مستمر باشد، می‌تواند به رشد پایه پولی و در ادامه افزایش نقدینگی دامن بزند.

عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، هفتم آبان ۱۴۰۵ اعلام کرد رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی در مهرماه به ۵۰.۹ درصد رسیده است. او در عین حال تأکید کرد ناترازی برخی بانک‌ها بخشی از تلاش بانک مرکزی برای کنترل رشد نقدینگی را کند کرده است. …