سرمقاله اعتماد/ وقتی نهادها کاریکاتوری می‌شوند | آخرین خبر

پیش از این در نوشتاری از  کشتن واژه‌ها گفته بودم؛ اما باید گفت فاجعه از آنجا آغاز می‌شود که پس از کشتن معنای واژه‌ها، نوبت به کشتن معنای نهادها می‌رسد. نهاد می‌ماند؛ ساختمانش پابرجاست، بودجه‌اش برقرار است، مدیر دارد، جلسه دارد، مصوبه دارد و گزارش عملکرد هم منتشر می‌کند؛ اما روح ماموریتش می‌میرد و این یعنی نهاد زنده است، اما کارکردش مرده است. اگر نهاد ناظر در افکار عمومی بیشتر به عنوان «صیانت‌کننده از نهاد تحت نظارت» شناخته شود، باید زنگ خطر را شنید؛ ناظر نباید به حافظ تحت نظارت تبدیل شود. قوه قضاییه برای اجرای عدالت است؛ نه صرفا اجرای قانون. پلیس برای امنیت مردم است؛ نه امنیت در برابر مردم. رسانه برای دیدن حقیقت است؛ نه تولید تصویری که قدرت دوست دارد، ببیند. 

دانشگاه برای پرسشگری است؛ نه تربیت انسان‌های محتاطی که پیش از گفتن حقیقت، به هزینه گفتنش فکر کنند. انتخابات برای انتخاب است؛ نه صرفا برگزاری مراسم انتخاب و دولت برای بهتر کردن زندگی مردم است؛ نه اینکه مردم دائما نگران تصمیم‌های دولت باشند.

 اینجا مرز خطر است؛ وقتی «حکمرانی برای مردم و خدمت به مردم » آرام‌آرام جای خود را به «حکمرانی بر مردم» می‌دهد. وقتی شهروند به جای آنکه صاحب حق باشد، تبدیل به موضوع کنترل می‌شود. وقتی منتقد به جای سرمایه اصلاح و مورد تشویق، تهدید تلقی می‌شود. وقتی مطالبه‌گر به جای شنیده شدن، حذف می‌شود. وقتی قانون به جای مهار قدرت، ابزار اعمال قدرت می‌شود و وقتی نهادهای نظارتی به جای نظارت بر قدرت، بیش از اندازه نگران حفاظت از قدرت می‌شوند؛ در چنین شرایطی ممکن است ظاهر جمهوریت، قانون، نظارت، انتخابات و نهادها باقی بماند، اما محتوای آنها تهی می‌شود. این همان چیزی است که باید از آن ترسید: «کاریکاتوری شدن و فرمایشی شدن نهادها». 

کاریکاتور، شکل یک چیز را دارد، اما نسبت‌های واقعی آن را ندارد.  …