فقر فرهنگی کودکان؛ زنگ خطری برای آینده ایران/دربارۀ هشدار مرضیه برومند

عصر ایران؛ امیر صدرا صیام - مرضیه برومند، هنرمند باسابقه سینما و تئاتر کودک و نوجوان، در گفت‌وگوی اخیر خود با ایسنا، جمله‌ای قابل تأمل درباره وضعیت فرهنگی کودکان ایران بیان کرده است: «ما جشنواره تئاتر کودک داریم اما تئاتر کودک نداریم!» جمله‌ای کوتاه که به‌خوبی بخشی از واقعیت تلخ سیاست‌گذاری فرهنگی در کشور را آشکار می‌کند؛ واقعیتی که در آن از برگزاری جشنواره‌ها و رویدادهای فرهنگی سخن گفته می‌شود، اما بسیاری از کودکان، به‌ویژه در شهرهای کوچک، روستاها و مناطق کم‌برخوردار، حتی از ابتدایی‌ترین امکانات برای تماشای یک نمایش یا حضور در یک فعالیت هنری محروم‌اند.

خانم برومند در این گفت‌وگو از فعالیت حدود ۴۵۰ گروه نمایشی در سراسر کشور خبر می‌دهد؛ گروه‌هایی که با وجود دشواری‌های اقتصادی و کمبود امکانات همچنان به تولید اثر مشغول‌اند، اما برای اجرای آثار خود با مشکل جدی نبود سالن مواجه هستند.

به گفته او، حتی همدان که سال‌ها میزبان جشنواره تئاتر کودک و نوجوان بوده، از داشتن سالن تخصصی و مجهز برای این هنر محروم است. این وضعیت نشان می‌دهد که مسئله فرهنگ کودک در ایران صرفاً کمبود تولیدات هنری نیست، بلکه فقدان زیرساخت‌هایی است که امکان دسترسی عمومی به این تولیدات را فراهم کند.اما مسئله را نباید تنها در محدوده تئاتر جست‌وجو کرد.

آنچه برومند از آن با عنوان بی‌عدالتی فرهنگی یاد می‌کند، مسئله‌ای گسترده‌تر و عمیق‌تر است؛ نابرابری در فرصت‌هایی که کودکان برای تجربه، یادگیری، کشف استعدادها و شکل دادن به شخصیت خود در اختیار دارند. کودکی که در خانواده‌ای برخوردار و در شهری بزرگ زندگی می‌کند، احتمالاً امکان حضور در کلاس موسیقی، نقاشی، تئاتر، سینما و فعالیت‌های فرهنگی متنوع را دارد. در مقابل، کودکی که در یک منطقه محروم یا روستایی دورافتاده زندگی می‌کند، ممکن است حتی فرصت تماشای یک اجرای حرفه‌ای را نیز نداشته باشد.

آیا می‌توان از رشد متوازن کودکان سخن گفت، در حالی که فرصت‌های فرهنگی و هنری تا این اندازه نابرابر توزیع شده‌اند؟ آیا استعداد هنری یک کودک در روستا کمتر از کودکی است که در پایتخت زندگی می‌کند؟ چرا باید محل تولد و وضعیت اقتصادی خانواده تعیین کند که یک کودک چه اندازه با جهان هنر و فرهنگ آشنا شود؟ …