خشک شدن بستر دریا، تغییر زیستگاههای ساحلی، شکلگیری کانونهای گردوغبار و تهدید فعالیتهای اقتصادی وابسته به دریا، از پیامدهای روندی است که دو دهه است شروع شده و به گفته کارشناسان، دستکم ۳ تا ۶ دهه دیگر ادامه خواهد داشت.
برآورد کاهش تراز آب خزر
معاون اسبق محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیطزیست با اشاره به تداوم کاهش تراز آب خزر میگوید: نوسانات سطح آب طبیعی است، اما نبود برنامهریزی برای سازگاری با این تغییرات، مدیریت پیامدهای آن را دشوار کرده است.
پروین فرشچی در گفتوگو با همشهریآنلاین به سابقه نوسانات سطح آب دریای خزر اشاره میکند و میافزاید: در دهههای گذشته، بهویژه از اواخر دهه ۶۰ تا دهه ۸۰، دورههایی از افزایش تراز آب وجود داشته، اما از حدود سال ۱۳۹۵ به بعد، روند کاهش سطح آب ادامه پیدا کرده است. در سالهای گذشته، کاهش سالانه تراز آب حدود ۳ تا ۵ سانتیمتر برآورد میشد، اما در سالهای اخیر ارقام ۹ تا ۱۱ سانتیمتر نیز مطرح شده است و این کاهش تراز آب در بخشهای مختلف خزر یکسان نیست.
این متخصص پهنههای آبی با اشاره به احتمال افزایش دوباره سطح آب در دورههای آینده، با تأکید بر اینکه نوسانات خزر در بلندمدت ادامه خواهد داشت، میگوید: مسئله اصلی این است که برای همزیستی با این تغییرات طبیعی و مدیریت پیامدهای آن، آمادگی کافی وجود ندارد.
کانونهای گردوغبار تا تغییر زیستگاهها
فرشچی درباره پیامدهای محیطزیستی عقبنشینی آب خزر میگوید: با پایین رفتن سطح آب، بخشهایی از بستر دریا که مدتها زیر آب بودهاند، خشک میشوند و میتوانند به کانونهای جدید گردوغبار تبدیل شوند. اراضی ساحلی از زیستگاههای مهم پرندگان و گونههای وابسته به محیطهای کمعمق هستند. با عقبنشینی آب، شرایط این زیستگاهها تغییر میکند و برخی گونهها، از جمله فوک خزری بهعنوان تنها پستاندار خزر، ممکن است شرایط ادامه چرخه زندگی خود را از دست بدهند. …


دانلود از کافه بازار







































































































































![[شجاعالدین ابراهیمی] سقوط کلمههای شیشهای در یاختههای سکوت](/news/u/2026-11-16/ettelaat-uuba9.jpg)
























