تله نوستالژی | پرویز خسروشاهی: ایران در دوره جنگ هشت‌ساله با موضوعی به نام تحریم، محاصره و قطع ارتباط با نظام مالی جهان مواجه نبود

به گزارش اقتصادنیوز، در ماه‌های اخیر و همزمان با تشدید بی‌سابقه تنش‌های ژئوپلیتیک و سایه انداختن ریسک‌های امنیتی بر سر اقتصاد ایران، بار دیگر یک گزاره تاریخی در محافل سیاسی و رسانه‌ای به بحثی داغ تبدیل شده است؛ پارادوکس تورم در دوران جنگ.

افکار عمومی و حتی بخشی از سیاست‌گذاران با نگاهی نوستالژیک به دهه ۱۳۶۰ می‌پرسند، چرا جنگ هشت‌ساله ایران و عراق، با وجود خسارت‌های گسترده زیرساختی و فشار سنگین بر منابع کشور، با جهش‌های تورمی مشابه امروز همراه نبود؟ آیا واقعاً ماشین اقتصاد ایران در دهه 60 بهتر کار می‌کرد؟ آیا کلید مهار تورم در دست نظام کوپنی بود یا متغیرهای پنهان دیگری در کار بودند که امروز نادیده گرفته می‌شوند؟

«پرویز خوشکلام‌خسروشاهی»، اقتصاددان، در گفت‌وگویی با «صبا نوبری » در هفته نامه تجارت فردا معتقد است: با کنار زدن پرده‌های ظاهری آمارها، از منظر اقتصاد رفتاری، تغییرات ترجیحات جامعه و سرمایه اجتماعی به مقایسه این دو مقطع زمانی می‌پردازد و نشان می‌دهد که چرا تجویز نسخه‌های دهه 60 برای اقتصاد امروز ایران، سرابی بیش نیست.

خسروشاهی می‌گوید: در دهه 1360 جامعه ایران به لحاظ ذهنی و محیطی در شرایطی کاملاً متفاوت از یکی، دو دهه اخیر قرار داشت و ترجیحات و اولویت‌های آن کاملاً متفاوت از اکنون بود. به باور او، در دوره جنگ هشت‌ساله نظارت دولت بر اقتصاد و تصدی‌گری‌های آن بسیار گسترده بود، بنابراین امکان و بستر برای بروز بی‌ثباتی در محیط اقتصاد کلان بسیار محدود بود. در عوض رشد اقتصادی بسیار اندک بود، از‌این‌رو اقتصاد ایران نه‌تنها بزرگ نشد، بلکه ۲۱ درصد نیز کوچک‌تر شد. اما بعد از جنگ به‌تدریج تصدی‌گری‌های دولتی کاهش یافت و بخش خصوصی بروز و ظهور بیشتری در اختیار پیدا کرد.

او تاکید می‌کند، در مقایسه میان دوره جنگ هشت‌ساله با دوره تحریم، به‌خصوص یکی، دو سال اخیر نباید از نظر دور داشت که ایران در دوره جنگ هشت‌ساله با موضوعی به نام تحریم و محاصره و قطع ارتباط با نظام مالی جهان (به‌جز آمریکا) مواجه نبود و صادرات و واردات ایران بدون مانعی خاص انجام می‌شد. …