در دل مسجدالحرام، در چند قدمی کعبه، چشمه ای جوشیده که بیش از چهار هزار سال است خاموش نشده و همچنان نامش با حرم، حج و دل مسلمانان گره خورده است: آب زمزم. کمتر پدیده ای در جهان اسلام را می توان یافت که هم زمان این گونه به تاریخ، اعتقاد، عبادت و حافظه جمعی مسلمانان پیوند داشته باشد. برای زائر خانه خدا، جرعه ای آب زمزم تنها رفع عطش نیست؛ یادآور میثاق ابراهیمی، صبر هاجر و معجزه ای است که از دل سنگ و شن جوشید.
اهمیت آب زمزم میان مسلمانان را می توان از چند زاویه بررسی کرد: ریشه تاریخی و دینی آن، جایگاهش در سنت نبوی، آداب ویژه نوشیدن آن، باورهای مسلمانان درباره برکت و شفا، و سرانجام آیین ها و مقررات مرتبط با حمل و توزیع آن. این مقاله می کوشد تصویری جامع از چیستی و چرایی این جایگاه ارائه دهد. ریشه تاریخی: هاجر و اسماعیل
داستان زمزم با هاجر و فرزندش اسماعیل گره خورده است. بر اساس روایت قرآن و احادیث، حضرت ابراهیم (ع) همسر و فرزند خردسالش را به فرمان خدا در سرزمین بی آب و علف مکه وانهاد. هاجر برای یافتن آب، هفت بار میان صفا و مروه دوید؛ و در همان حال که تشنگی، جان کودک را تهدید می کرد، از زیر پای اسماعیل یا به روایتی از برخورد بال فرشته، آبی جوشید که تا امروز روان است.
این روایت تنها یک داستان تاریخی نیست؛ بنیان سعی صفا و مروه در حج، یکی از ارکان مناسک است و هر حاجی همان مسیر را می پیماید. به این ترتیب، آب زمزم و تاریخش در متن عبادت اسلامی تنیده شده است. همچنین روایت ها از سکونت قبیله جرهم در کنار این چشمه سخن گفته اند؛ آبی که سرزمین مکه را از یک بیابان متروک به گذرگاهی آباد بدل کرد.
جایگاه آب زمزم در قرآن و سنت
اگرچه نام «زمزم» در قرآن به صراحت نیامده، مفسران آیه «وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَیْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ…» و نیز اشاره قرآن به آب و رزق در سرزمین مکه را با همین چشمه مرتبط دانسته اند. مهم تر از آن، جایگاه زمزم در سنت نبوی است؛ پیامبر اسلام (ص) خود از این آب نوشیده، به آن تبرک جسته و درباره اش سخن گفته اند. …


دانلود از کافه بازار




















































![[جواد رسولی] توران خانم سرو کهنسال فرهنگ](/news/u/2026-11-21/ettelaat-jaz0o.jpg)
![[شجاعالدین ابراهیمی] صدای زخمی مفصلهای تکهتکهشده](/news/u/2026-11-21/ettelaat-t42x7.jpg)






