«با نگاه به تحولات «نظم حقوقی بینالملل»، سفر رئیس قوه قضائیه ایران به دهلینو برای حضور در اجلاس سران قضایی بریکس را باید فراتر از یک حضور تشریفاتی و در چارچوب راهبرد «دیپلماسی قضایی فعال» ارزیابی کرد؛ راهبردی که در جهان چندقطبی امروز، دستگاه قضایی را از یک نهاد صرفاً داخلی به یکی از ابزارهای مؤثر در پیشبرد منافع ملی، توسعه همکاریهای اقتصادی و تقویت جایگاه حقوقی کشور در عرصه بینالمللی تبدیل میکند. اجلاس امسال نیز با حضور رؤسای عالیترین مراجع قضایی کشورهای عضو و شریک بریکس، بر موضوعاتی متمرکز است که مستقیماً با آینده روابط اقتصادی و حقوقی کشورها ارتباط دارد.
اهمیت نخست این حضور، نقشآفرینی ایران در شکلگیری یک شبکه حقوقی میان کشورهای جنوب و اقتصادهای نوظهور است. در شرایطی که بخش مهمی از قواعد و رویههای حقوقی بینالمللی طی دهههای گذشته در بستر نهادهای عمدتاً تحت نفوذ کشورهای غربی شکل گرفته، بریکس میتواند به تدریج بستری برای گفتوگو و هماهنگی حقوقی میان کشورهای غیرغربی ایجاد کند. البته این روند هنوز به معنای شکلگیری یک «نظام حقوقی مستقل از غرب» نیست، اما مشارکت فعال ایران در آن میتواند امکان اثرگذاری بر فرآیندهای قاعدهسازی، تبادل تجربه و طراحی سازوکارهای حقوقی متناسب با نیازهای کشورهای عضو را افزایش دهد.
دومین دستاورد مهم، پیوند دادن دیپلماسی قضایی با منافع اقتصادی کشور است. یکی از محورهای اصلی اجلاس، میانجیگری و حلوفصل اختلافات تجاری بینالمللی و همچنین اجرای فرامرزی آرای داوری است. این موضوع برای کشوری مانند ایران اهمیت مضاعف دارد؛ زیرا هرچه همکاریهای تجاری ایران با کشورهای آسیایی، اوراسیایی و عضو بریکس گسترش پیدا کند، نیاز به سازوکارهای قابل اتکا برای حل اختلافات، اجرای قراردادها و کاهش ریسک حقوقی سرمایهگذاری نیز افزایش خواهد یافت. ایجاد رویههای هماهنگتر در این حوزه میتواند در بلندمدت به کاهش هزینه مبادلات و افزایش اطمینان فعالان اقتصادی کمک کند. …
