ریشههای پیوند میان ایران و چین به اعماق تاریخ، تمدنهای کهن و جاده افسانهای ابریشم باز میگردد؛ جایی که دو ملت بزرگ آسیا با تکیه بر میراث گرانبهای تمدنی، فرهنگی، علمی، هنری و بازرگانی، شریانهای حیاتی تبادل و تعامل را میان شرق و غرب عالم برقرار ساختند. در گذر اعصار و قرون، به رغم نوسانات سیاسی، تحولات جغرافیایی و فشارهای قدرتهای استعمارگر ریشههای مستحکم دوستی و پیوندهای ژرف میان دو تمدن هرگز نگسست. ایران و چین به منزله دو لنگرگاه تمدنی شرق، ظرفیتهای فراخی برای کمک به اعتلای دانش، فرهنگ و تعاملات بشری داشتند و توانستند در مسیر پر فراز و نشیب تاریخ با تکیه بر اشتراکات و احترام به تفاوتها نه تنها منافع متقابل خود را تامین کنند؛ بلکه به تحقق آرمانها و اهداف بشری در سایر مناطق جهان یاری رسانند و الگوی درخشانی از شکوه، اعتماد، دانش، مهارت و نوعدوستی را به جامعه بشری عرضه کنند.
امروز در حالی پنجاه و پنجمین سالگرد برقراری روابط رسمی دیپلماتیک میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق چین را گرامی میداریم که این مناسبات ریشهدار، از آزمونهای سخت زمانه با موفقیت عبور کرده و به مرحلهای نوین، پویا و سرنوشتساز تحت عنوان مشارکت جامع راهبردی بالغ شده است. این پیوند استراتژیک، گواهی روشن بر اراده جدی رهبران عالیرتبه دو کشور برای عبور از طوفانهای منطقهای و بینالمللی و ساخت آیندهای مبتنی بر احترام و اعتماد متقابل است.
در امتداد این اراده استراتژیک، روابط تهران و پکن در سالهای اخیر و در سایه فشارهای حداکثری و تحریمهای ظالمانه غرب، ابعاد عمیقتر، ساختاریتر و همهجانبهتری به خود گرفته است. چین به عنوان شریک نخست اقتصادی ایران، عضوی مؤثر در سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس، و همچنین به عنوان عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد، نقشی سازنده، متوازن و مسئولانه در عرصه تحولات بینالمللی ایفا کرده است. امضای برنامه جامع راهبردی و تفاهمنامههای متعدد تجاری، اقتصادی و انرژی، مهر تأییدی بر نگاه بلندمدت دو کشور به مناسبات دوجانبه زده و بستری سترگ برای توسعه همهجانبه همکاریها فراهم آورده است.
اعتقاد به باورهای مشترک نسبت به ضرورت استقرار انصاف و عدالت در مناسبات بینالمللی موجب شده است مقاومت در برابر یکجانبهگرایی ویرانگر و قلدرمآبانه، به یکی از ارکان محوری در روابط راهبردی ایران و چین تبدیل شود.
شرایط کنونی جهان صحنه تحولاتی است که ساختار حقوقی و نظم سنتی بینالملل را دستخوش بحران کرده است. در چنین فضایی، ما شاهد استمرار رویکردهای تجاوزکارانه، مداخلهجویانه و خارج از چهارچوبهای قانونی از سوی ایالات متحده و رژیم صهیونیستی هستیم؛ رویکردهایی که با تهاجم غیرقانونی به قلمرو سرزمینی ایران و حملات سازمانیافته به زیرساختهای حیاتی و عمومی به اوج خود رسیده است. این اقدامات خصمانه که نقض آشکار منشور ملل متحد و قوانین بینالمللی محسوب میشوند، ثبات جهانی را به خطر انداخته و ضرورت تشکیل جبههای واحد در برابر قانونشکنیهای بینالمللی را بیش از پیش نمایان میسازد.
در تجاوزات غیر قانونی و غیر انسانی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، قواعد آمره بینالمللی، منشور ملل متحد و اصول اخلاقی جهانشمول به صورت فاحش نقض شد و جامعه جهانی نتوانست در جلوگیری از این تجاوزات و یا پاسخگو کردن متجاوزان اقدام موثری صورت دهد. دوستان چینی در مناسبتهای مختلف به درستی نسبت به خطر بازگشت به قانون جنگل هشدار دادهاند. جنگافروزیهای شرورانه واشنگتن و تلآویو علیه ایران نشان داد این نگرانی بهجا بوده و برای صیانت از صلح و امنیت همگانی ضرورت دارد کشورهای صلحدوست مانند ایران و چین اراده مشترک خود را در قالب ابتکارات و طرحهای کارآمد و عملیاتی به منصه ظهور رسانند.
به تبع همین ضرورت تاریخی و در مسیر تقویت همگرایی متقابل، جمهوری اسلامی ایران ضمن قدردانی از مواضع اصولی جمهوری خلق چین در محکومیت این جنایات و رویکرد مسئولانه آن در قبال سوءاستفادههای آمریکا از شورای امنیت، نقش سازنده این کشور را ارج مینهد. مقامات چین به درستی بر این حقیقت واقفند که تجاوزات صورت گرفته علیه جمهوری اسلامی ایران، بخشی از یک روند خطرناک جهانی در راستای تشدید یکجانبهگرایی و تضعیف حاکمیت قانون به شمار میروند.
پیرو همین رویکرد مسئولانه، همکاریهای سازنده دو کشور در عرصه تقویت صلح و امنیت منطقهای، گویای عزم راسخ و دیدگاه مشترک در قبال ثبات و امنیت پایدار است. تلاش سازنده چین در ازسرگیری روابط دیپلماتیک میان جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی، نمونه موفقی از نقش موثر پکن در صیانت از صلح و ثبات منطقهای در غرب آسیا و کمک به تحکیم همگرایی منطقهای بر اساس منافع مشترک و احترام به تفاوتها است.
در همین راستا، جمهوری اسلامی ایران آمادگی کامل دارد تا با تشریک مساعی مستمر و گسترش تعاملات راهبردی با جمهوری خلق چین، گامهای اساسیتری در جهت تحکیم ثبات، شکوفایی اقتصادی و امنیت جمعی در منطقه بردارد.
در گسترهای فراتر از مناسبات دوجانبه و منطقهای، همکاریهای تهران و پکن امتدادی راهبردی در سطح ساختارهای بینالمللی یافته است. جمهوری اسلامی ایران با قاطعیت از شکلگیری و تقویت نهادها و سازمانهای چندجانبه نوظهور که تأمین کننده واقعی منافع کشورهای در حال توسعه باشند، حمایت میکند.
ما بر این باوریم که ساختارهایی نظیر سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس، ابزارهایی کارآمد برای شکستن انحصار قدرت و حرکت به سمت ساختاری عادلانهتر در نظام بینالملل به شمار میروند؛ لذا ایران مصمم است با بهرهگیری حداکثری از این فرصتها و ظرفیتهای مشترک، تعاملات راهبردی خود را با چین و دیگر کشورهای عضو بیش از پیش تحکیم بخشد.
ایران و چین دوست دوران سختی یکدیگر بودهاند و حافظه جمعی ایرانیان، همبستگی و حمایت صورت گرفته از سوی دوستان خود را برای همیشه به یاد خواهد سپرد. دفاع ملی ایرانیان در برابر تجاوزات گستاخانه و شرورانه دو قدرت هستهای، نشان داد ایرانیان با تکیه بر میراث تاریخی، روحیه ملی و پشتوانههای اعتقادی در برابر زورگویان و آتشافروزان سر خم نخواهد کرد.
ایران و چین قابلیتهای فراوانی برای تحکیم دوستی و تعمیق همکاری دارند. ضربالمثل چینی را در تبیین این ضرورت یادآور میشویم که «اراده متحد دژی مستحکم و نفوذناپذیر میسازد». اطمینان داریم اراده متحد دو ملت فصلی از دوستی طرفین را رقم خواهد زد که از گزند حوادث و فتنه بدخواهان در امان خواهد بود.
در کنار ابعاد راهبردی، نباید از یاد برد که پیوند ایران و چین فراتر از توافقات سیاسی و اقتصادی، در ژرفای تمدنی و اشتراکات تاریخی دو ملت ریشه دارد. تقویت همکاریهای فرهنگی، علمی و تبادلات نخبگانی، به ویژه در حوزه گردشگری و ارتباطات دانشگاهی، نوعی دیپلماسی عمومی پویا ایجاد کرده که پشتوانهای معنوی برای استحکام مشارکت راهبردی است. این همگرایی عمیق، ستون استواری است که پایداری و ماندگاری مناسبات دو کشور را صرف نظر از متغیرها و تحولات عرصه بینالملل تضمین میکند.
در نقطه عطف این مناسبات و اکنون در آستانه پنجاه و پنجمین سالگرد روابط رسمی، چشمانداز همکاریهای جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق چین بیش از هر زمان دیگری روشن و بالنده است. با تکیه بر اراده عالیرتبه رهبران دو کشور و تداوم اعتماد متقابل، ما در پی گشودن فصلی نوین از شکوفایی هستیم.
این مسیر نه تنها تأمین کننده منافع ملی دو ملت، بلکه الگویی پیشرو برای تحقق عدالت، تقویت چندجانبهگرایی واقعی و استقرار صلح و ثبات پایدار در نظام نوین جهانی خواهد بود.
