واکاوی سناریوهای مختلف در باره خروج از «وضعیت نه جنگ، نه صلح»

آرمان امروز- گروه سیاسی: پایان دادن به وضعیت نه جنگ و نه صلح از مسیر جنگ و تقابل امکان‌پذیر نیست و دستیابی به تفاهم، مستلزم انجام مذاکره و پذیرش بده‌بستان‌های متقابل است. هرچند احتمال تمایل طرف مقابل به تشدید تنش و بازگشت به درگیری وجود دارد، اما همین مسئله ضرورت حفظ آمادگی دفاعی و هم‌زمان پیگیری مسیر دیپلماسی را دوچندان می‌کند.

در این میان، شکل‌گیری فضای دوقطبی در داخل کشور و مخالفت برخی جریان‌های سیاسی با مذاکره، یکی از موانع مهم پیش روی دیپلماسی به شمار می‌رود. تبدیل مذاکره به مفهومی هم‌معنای خیانت و تأکید بر ادامه تقابل، می‌تواند امکان دستیابی به توافق و کاهش تنش‌های خارجی را محدود کند. مقاومت در برابر تهدیدهای خارجی، به‌تنهایی نمی‌تواند جایگزین راهکارهای سیاسی و دیپلماتیک برای حل اختلافات شود.

از سوی دیگر، اقدامات خودسرانه و خارج از هماهنگی با دولت و شورای عالی امنیت ملی می‌تواند پیامدهای سنگینی برای منافع ملی داشته باشد. تجربه حوادث پس از امضای تفاهم‌نامه و حمله به سه کشتی که مسئولیت آن همچنان به‌طور شفاف مشخص نشده، نشان می‌دهد نبود هماهنگی در تصمیم‌گیری‌های حساس می‌تواند زمینه‌ساز تشدید تنش و برهم خوردن مسیر توافق شود.

تجربه برجام نیز نمونه‌ای از تأثیر اختلافات داخلی بر روند دیپلماسی است. با وجود تأیید توافق و طی شدن مراحل قانونی تصویب آن، برخی اقدامات و مخالفت‌ها موجب تضعیف روند اجرای توافق شد. در شرایط کنونی نیز این نگرانی وجود دارد که هم‌زمان با نزدیک شدن مذاکرات به نتیجه، اقدامات خارج از چارچوب هماهنگی‌های رسمی، زمینه شکست توافق و بازگشت به شرایط جنگی را فراهم کند.

در همین راستا، تعیین سازوکار مشخص برای کنترل اقدامات خارج از هماهنگی دولت و نهادهای مسئول، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. تداوم وضعیت مبهم در قبال حوادثی مانند حمله به سه کشتی و مشخص نشدن عوامل و مسئولان آن، می‌تواند احتمال تکرار چنین اقداماتی را افزایش دهد و طرف مقابل را به واکنش متقابل سوق دهد. …