فروتنی در منش، سخاوت در دانش

حمیدرضا حبیبی گروه اندیشه  /  روایت اریک هوگلاند، ایران‌شناس آمریکایی، از جواد صفی‌نژاد از همین جنس است. او می‌گوید، از صفی‌نژاد آموخته است که پژوهشگر برای فهم مردم نباید تنها از آنان اطلاعات بگیرد، بلکه باید در مقام انسانی همتراز با آنان بنشیند، به تجربه‌هایشان گوش کند و مجال دهد صدای خودشان در پژوهش شنیده شود. هوگلاند این نکات را در پیامی برای اولین نشست سالانه «بازخوانی آثار و آرای استاد جواد صفی‌نژاد» که در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شد، مطرح کرد؛ پیامی که در آن از دوستی و همکاری خود با صفی‌نژاد و نیز از مهم‌ترین درسی گفت که از او درباره اخلاق پژوهش و نحوه مواجهه با مردم آموخته است. جواد صفی‌نژاد از چهره‌های برجسته مطالعات اجتماعی و روستایی ایران بود و سال‌ها در زمینه ساختارهای اجتماعی و اقتصادی روستا، تاریخ و فرهنگ ایران و شناخت جامعه ایرانی پژوهش کرد.

 

نخستین دیدار من با جواد صفی‌نژاد به پاییز سال ۱۳۵۰ بازمی‌گردد؛ زمانی که برای انجام پژوهش‌های میدانی رساله دکترایم درباره «ساختارهای اجتماعی ـ اقتصادی روستایی در ایران» به این کشور سفر کرده بودم. در آن دوره توانستم با مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی ایران که در ساختمانی نزدیک میدان بهارستان تهران فعالیت می‌کرد، ارتباط علمی برقرار کنم و در طول ۱۰ ماه حضورم در ایران با شماری از استادان و پژوهشگران ایرانی آشنا شدم.

 

 استاد راهنمایی که دوستم شد

اما آشنایی من با جواد صفی‌نژاد از یک رابطه صرفا دانشگاهی فراتر رفت. او یکی از چندین پژوهشگر و استاد ایرانی بود که در آن دوره با آنان آشنا شدم، اما تنها کسی بود که رابطه‌ام با او هم در جایگاه  استاد و راهنما شکل گرفت و هم به دوستی صمیمانه و ماندگار انجامید. …