برشی از افکار عمومی؛از مطالبه عمومی تا انتظار پاسخگویی

آرما ن امروز – ابوالفضل رمضانی : این مقاله ۹٫۲ میلیون امضای ثبت‌شده در سامانه‌ی «کارزار» از ۱۳۹۹ تا دی ۱۴۰۴ را تحلیل می‌کند. این امضاها اشاره می‌کنند شهروندان کدام دغدغه‌ها را از گلایه‌ی روزمره به مطالبه‌ی عمومی تبدیل کرده‌اند. کارزار مانند لرزه‌نگار نارضایتی‌ها را ثبت می‌کند، اما اعتراضات سراسری ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ برای بسیاری از ناظران غیرمنتظره بود. نظریه‌ ترجیحات پنهان کوران (بیات، ۱۴۰۳) این غافلگیری را توضیح می‌دهد: نارضایتی‌های نهفته می‌توانند ناگهان به کنش جمعی تبدیل شوند.

نبودِ شفافیت در قانون‌گذاری و سیاست‌گذاری مجلس شورای اسلامی از چالش‌های بنیادین حکمرانی است (حاجیانی، ۱۴۰۰، ص. ۳-۴). روشن نیست نهادهای سیاست‌گذار گزینه‌ها را بر چه مبنایی انتخاب می‌کنند و صنف‌ها و فعالان مدنی چگونه در تدوین قوانین سهیم‌اند.

همین ابهام شهروندان را به مسیرهایی مانند کارزار می‌کشاند. در این مسیر، فضای مجازی بستر تازه‌ای برای بیان مطالبات عمومی ساخته است و سامانه‌ی «کارزار»، پارلمان مجازی ایرانیان، شناخت آن‌ها را ممکن می‌کند. هدف اصلی این مقاله، شناسایی، دسته‌بندی و تحلیل این مطالبات است تا زمینه‌ای برای سیاست‌گذاری شواهدمحور فراهم شود.

برخی افراد وضعیت‌های مشکل‌ساز را برجسته می‌کنند و آن‌ها را به مطالبه‌ای عمومی تبدیل می‌کنند. آنان مردم را همراه می‌کنند و خواستار حل این مسائل از طریق سیاست‌گذاری عمومی می شوند. جامعه‌شناسان این فرایند را «برساخت اجتماعی» می‌نامند. مسأله اجتماعی عبارت است از وضعیتی که از طریق فرایند برساخت اجتماعی به‌عنوان موقعیتی پردردسر، گسترده و نیازمند تغییر تعریف می‌شود و چنین وضعیتی واکنش جمعی را برمی‌انگیزد(رابینگتن و وای‍ن‍ب‍رگ‌، ۱۳۹۳).

تلفیقِ اعداد و صدای واقعی شهروندان

سامانه «کارزار» استارتاپی اجتماعی با مأموریت ترویج مطالبه‌گری مدنی است. کارزار سامانه‌ای مستقل و رایگان برای طرح درخواست‌ها، شکواییه‌ها و تقدیرهای جمعی با جمع‌آوری امضا است. …